Rum surasi — Oyat 3

Kalimalarning ma'nolari:

• أَدْنَى الْأَرْضِ: Yerga eng yaqin (joy) — ya'ni Rum (Shom) zaminining Forsga eng yaqin qismi.
• غَلَبِهِمْ: Ularning (Forslarning Rum ustidan) g'alaba qilishlari.
• سَيَغْلِبُونَ: Ular (Rumlar) yaqin kelajakda g'alaba qozonadilar.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo Rum va Fors o'rtasidagi urush haqida xabar bermoqda. O'sha paytda Forslar Rumlarni mag'lub etib, ularning zaminiga — Shomning Forsga eng yaqin bo'lgan joyiga (Jazira deb atalgan, Dajla va Furot daryolari orasidagi hududga) qadar yetib borgan edilar. Ammo Alloh taolo bu oyatda Rumlarning mag'lubiyatdan so'ng, yaqin vaqt ichida (uch yildan o'n yilgacha bo'lgan muddatda) yana g'alaba qozonishlarini xabar qilmoqda. Bu xabar Qur'onning mo'jizalaridan biridir, chunki u kelajakdagi voqeani aniq bashorat qilgan va keyinchalik aynan shunday bo'lgan — Rumlar yetti yil ichida Forslarni mag'lub etdilar. Alloh taoloning amri hamma narsadan ustundir: g'alaba ham, mag'lubiyat ham Uning irodasi bilan bo'ladi. U xohlagan kishiga yordam beradi, xohlaganini xor qiladi. U azizdir — hech kim Uning ustidan g'alaba qozona olmaydi va rahimiydir — O'zi xohlagan bandalariga rahm qiladi. Musulmonlar esa Rumlarning g'alabasidan xursand bo'lishdi, chunki Rumlar ahlikitob edilar, garchi ular kitoblarini o'zgartirgan bo'lsalar ham.

Foydalar:

1. Ushbu oyat Alloh taoloning ilmi har narsani qamrab olishini va Uning xabarlari mutlaqo to'g'ri ekanini ko'rsatadi. Bu mo'minlarning iymonini mustahkamlaydi.
2. Musulmonlar uchun sabr va umid darsi — mag'lubiyatdan so'ng ham Allohning yordamiga ishonish kerak, chunki g'alaba faqat Allohning qo'lidadir.
3. Bu oyat Qur'onning haq ekaniga dalildir — u kelajak haqida aniq xabar bergan va bu xabar aynan amalga oshgan. Bu esa insonlarni Qur'onga va Islomga yaqinlashtiradi.
4. Alloh taolo o'z irodasi bilan kimni xohlasa, aziz qilishini va kimni xohlasa, xor qilishini eslatadi. Shuning uchun inson faqat Allohga tavakkal qilishi va Uning amriga bo'ysunishi lozim.
5. Bu oyatda mo'minlarga bashorat borki, har qanday qiyinchilikdan so'ng yengillik keladi, xuddi Rumlar mag'lubiyatdan keyin g'alaba qozonganlari kabi.