سوره روم — آیه 3

معانی کلمات:

• أَدْنَى الْأَرْضِ: نزدیکترین سرزمین (شام) به سرزمین فارس.
• غَلَبِهِمْ: شکست خوردن آنان (رومیان) از فارس.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه خبر از یک واقعهی تاریخی مهم میدهد که در نزدیکترین نقطهی سرزمین شام به فارس، یعنی منطقهای که میان رودهای دجله و فرات قرار دارد (جزیره)، رومیان از ایرانیان (فارس) شکست خوردند. اما در ادامه، بشارت میدهد که رومیان پس از این شکست، دوباره پیروز خواهند شد و بر فارس غلبه خواهند کرد. این پیروزی در فاصلهای زمانی میان سه تا ده سال رخ خواهد داد. این پیشگویی قرآنی در زمانی بیان شد که شکست رومیان برای مشرکان مکه مایهی خوشحالی بود، زیرا آنان با فارس (که بتپرست بودند) همدلی داشتند و مسلمانان نیز از پیروزی رومیان (که اهل کتاب بودند) خرسند میشدند. خداوند با این پیشگویی، صدق و راستی قرآن را آشکار ساخت و این واقعه دقیقاً همانگونه که فرموده بود، محقق شد و رومیان پس از هفت سال بر فارس پیروز شدند.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه نشانهای از علم بیپایان خداوند است که از آیندهی جهان و سرنوشت ملتها با خبر است و هیچ چیزی از علم او پنهان نیست.
• پیروزی و شکست در دست خداوند است؛ اوست که عزت و ذلت را میان بندگانش تقسیم میکند و هیچ قدرتی بدون ارادهی او غالب یا مغلوب نمیشود.
• مؤمنان باید در همهی حال به وعدههای الهی امیدوار باشند و بدانند که پس از هر سختی، آسانی و پس از هر شکستی، پیروزی ممکن است؛ بنابراین نباید از ناملایمات مأیوس شوند.
• همدلی با اهل کتاب و خیرخواهی برای آنان، حتی اگر در برخی باورها منحرف باشند، ارزشمند است و مؤمنان باید از پیروزی حق و عدالت بر باطل و ظلم شادمان شوند.
• این آیه اثبات میکند که قرآن کتابی آسمانی و فراتر از دانش بشری است، زیرا پیشگویی دقیق آن از وقایع آینده، در زمان نزول، برای هیچکس ممکن نبود.