Rum surasi — Oyat 4

Kalimalarning ma'nolari:

• بِضْعِ سِنِينَ — "bir necha yil", ya'ni uch yildan o'n yilgacha bo'lgan muddat.
• لِلَّهِ الْأَمْرُ — barcha ishlar faqat Allohning ixtiyoridadir.
• مِن قَبْلُ وَمِن بَعْدُ — oldin ham, keyin ham.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo Rum surasining avvalgi oyatlarida xabar berilgan voqeani tasdiqlaydi: Forslar Rum (Vizantiya) ahli ustidan g'alaba qozongan edilar, lekin bu g'alaba doimiy emasdi. Alloh taolo va'da qildiki, Rum ahli bir necha yil ichida — ya'ni uch yildan o'n yilgacha bo'lgan muddatda — Forslar ustidan g'alaba qozonadi. Bu va'da aniq va muddatli edi.

So'ngra Alloh taolo ta'kidlaydi: "لِلَّهِ الْأَمْرُ مِن قَبْلُ وَمِن بَعْدُ" — ya'ni barcha ishlar, g'alaba ham, mag'lubiyat ham, oldin ham, keyin ham faqat Allohning ixtiyoridadir. U xohlagan qavmga yordam beradi, xohlaganini xor qiladi. Bu yerda bandalarga o'rgatiladiki, har qanday voqea Allohning qazosi va qadariga bog'liqdir.

Va nihoyat, Alloh taolo aytadi: "وَيَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ" — ya'ni o'sha kuni, Rum ahli Forslar ustidan g'alaba qozongan kuni, mo'minlar xursand bo'ladilar. Chunki Rum ahli ahlikitob edi (garchi ular tavrot va injilni o'zgartirgan bo'lsalar ham), Forslar esa majusiy (otashparast) edilar. Mo'minlar uchun ahlikitobning g'alabasi majusiylarning g'alabasidan afzalroq edi. Bu voqea Qur'onda xabar berilganidek, yetti yil o'tgach sodir bo'ldi va mo'minlar bundan katta xursandchilik topdilar.

Foydalar:

1. Qur'onning haqiqiy ekanligi va uning xabarlarining to'g'riligi — Alloh taolo kelajakda sodir bo'ladigan voqeani aniq xabar bergan va u aynan shunday yuz bergan.
2. Barcha ishlar Allohning qo'lida ekanligiga ishonch — g'alaba ham, mag'lubiyat ham faqat Uning irodasi bilan bo'ladi. Shuning uchun mo'min kishi har qanday vaziyatda sabr qilishi va Allohga tavakkal qilishi lozim.
3. Mo'minlar uchun xushxabar — Alloh taolo o'z bandalariga yordamini va'da qiladi va bu va'da albatta amalga oshadi. Bu esa mo'minlarning qalbiga tasalli va umid bag'ishlaydi.
4. Ahlikitobga nisbatan munosabat — mo'minlar ahlikitobning g'alabasidan xursand bo'lishlari kerak, chunki ular Allohning kitobiga ishongan qavmdirlar, garchi uni o'zgartirgan bo'lsalar ham. Bu esa islomning boshqa din vakillariga nisbatan rahm-shafqatli munosabatini ko'rsatadi.