سوره احزاب — آيت 60

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ:

* لَّئِن لَّمْ يَنتَهِ: جيڪڏهن نه مڪمل طور تي باز نه آيا.

* الْمُنَافِقُونَ: اهي ماڻهو جيڪي دل ۾ ڪفر لڪائين ٿا ۽ ظاهري طور تي اسلام ڏيکارين ٿا.

* مَّرَضٌ: بيماري، هتي مراد آهي دل جي بيماري، يعني شڪ، رياءُ ۽ نفساني خواهشون.

* الْمُرْجِفُونَ: اهي ماڻهو جيڪي ڪوڙيون خبرون پکيڙين ٿا ۽ ماڻهن ۾ خوف ۽ هراس پيدا ڪن ٿا.

* لَنُغْرِيَنَّكَ: اسان ضرور توکي کين سزا ڏيڻ ۽ قابو ڪرڻ جو اختيار ڏينداسين.

* لَا يُجَاوِرُونَكَ: اهي تنهنجي ڀرسان نه رهندا.

* إِلَّا قَلِيلًا: سواءِ ٿوري وقت جي.

2) آيت جي تفسير:

هي آيت ان وقت جي منافقن، دل جي بيماريءَ وارن ۽ ڪوڙيون خبرون پکيڙيندڙن لاءِ سخت وعيد تي مشتمل آهي. الله تعاليٰ پنهنجي نبي ڪريم ﷺ کي خطاب ڪندي فرمائي ٿو ته جيڪڏهن مديني ۾ رهندڙ اهي ٽئي گروهه پنهنجين خرابين ۽ شرارتون ڇڏڻ کان باز نه آيا، ته اسان توکي انهن تي غلبي ۽ اختيار ڏينداسين. ان کان پوءِ اهي مديني ۾ تنهنجي ڀرسان رهي نه سگهندا، سواءِ انتهائي ٿوري وقت جي. يعني انهن کي يا ته قتل ڪيو ويندو يا شهر مان ڪڍي ڇڏيو ويندو، ڇاڪاڻ ته اهي زمين ۾ فساد ڦهلائڻ ۽ مسلمانن ۾ خوف ۽ بدامني پکيڙڻ جا مجرم هئا. اهڙن ماڻهن جو مسلمانن جي معاشري ۾ رهڻ نقصانڪار آهي، ان ڪري انهن کي جلد ئي پنهنجي بداعماليءَ جي سزا ملندي.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

* منافقي ۽ فساد جي مذمت: هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته ظاهري اسلام ۽ دل ۾ ڪفر رکڻ (منافقي) ۽ مسلمانن ۾ ڪوڙيون خبرون پکيڙي خوف پيدا ڪرڻ وڏو ڏوهه آهي، جنهن کي الله تعاليٰ پسند نٿو ڪري.

* اسلام دشمن عناصر لاءِ عبرت: اهي ماڻهو جيڪي اسلام ۽ مسلمانن جي خلاف سازشون ڪن ٿا ۽ معاشري ۾ بدامني پکيڙڻ ٿا، انهن جو انجام هميشه ذلت ۽ ناڪامي آهي. الله تعاليٰ پنهنجي نبي ۽ مؤمنن جي حفاظت فرمائي ٿو.

* سچائي ۽ امانت جي اهميت: هي آيت اسان کي ترغيب ڏئي ٿي ته اسان هميشه سچا ۽ امانتدار رهون، ڪوڙيون ۽ پروپيگنڊا واريون خبرون نه پکيڙيون، ۽ مسلمانن جي وچ ۾ اتحاد ۽ ڀائيچاري قائم رکون.

* الله جي واعدي تي يقين: هي آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته الله تعاليٰ پنهنجي دين ۽ پنهنجي نبي جي مدد جو واعدو ڪيو آهي، ۽ اهو واعدو ضرور پورو ٿيندو. ان ڪري اسان کي هميشه اسلام جي سربلنديءَ لاءِ ڪوشش ڪرڻ گهرجي ۽ مشڪلاتن ۾ صبر ۽ استقامت جو مظاهرو ڪرڻ گهرجي.