سوره ص — آیه 23

معانی کلمات:

• نَعْجَة: گوسفند ماده (میش).
• أَكْفِلْنِيهَا: او را به من واگذار کن و ضمیمه دارایی‌ام گردان.
• عَزَّنِي: بر من چیره شد و مرا مغلوب کرد.
• الْخِطَاب: گفتار و سخن گفتن.

تفسیر آیه:

یکی از آن دو طرفِ دعوا که نزد داود علیه‌السلام آمده بودند، چنین گفت: «این مرد برادرِ من است (در دین یا برادری نسبی). او نود و نه گوسفند ماده دارد و من تنها یک گوسفند ماده دارم. اما او از من خواست که همین یکی را نیز به او واگذارم و در گفتارش بر من چیره شد و مرا با حجت و سخن خود مغلوب کرد.» این سخن، تصویری از ظلم و زیاده‌خواهی آن برادر را نشان می‌دهد که با وجود دارایی فراوان، به حق اندک برادرش نیز طمع کرده بود و با قدرت بیان و چیرگی در گفتار، او را تحت فشار قرار داده بود.

فواید و پیام‌های آیه:

• این آیه به ما می‌آموزد که در داوری و قضاوت، باید با دقت و انصاف به سخن هر دو طرف گوش دهیم و تحت تأثیر ظاهر یا قدرت بیان هیچ‌کس قرار نگیریم.
• طمع و زیاده‌خواهی، صفتی نکوهیده است که انسان را به ظلم و ستم بر دیگران وا می‌دارد؛ همان‌گونه که آن برادر با وجود نود و نه نعمت، به یک نعمت برادر نیز چشم دوخت.
• مؤمن باید در برابر ظلم، حتی اگر ظالم از نظر سخن و استدلال قوی‌تر باشد، حق خود را مطالبه کند و به دادخواهی برخیزد، چنانکه این شخص نزد پیامبر خدا داود علیه‌السلام شکایت برد.
• این داستان نشان می‌دهد که حتی پیامبران نیز در معرض آزمون‌های الهی قرار می‌گیرند و باید در قضاوت‌های خود نهایت دقت و احتیاط را به کار برند تا حق از باطل روشن شود.