Сад сүрөсү — Аят 26

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• خَلِيفَةً (халифа): Жер бетиндеги бийлик ээси, башкаруучу, Аллахтын буйруктарын аткаруучу орун басар.
• الْهَوَىٰ (ал-хава): Напсинин каалоосу, адаштыруучу кумар, акыйкаттан четтетүүчү жеке ынтызарлык.
• سَبِيلِ اللَّهِ (сабилиллах): Аллахтын жолу, Анын дини жана шарияты, туура багыт.
• نَسُوا (насу): Унутушту, эске алышпады, көңүл бурбашты.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала пайгамбар Даудга (алайхи ас-салам) кайрылып айтат: «Оо, Дауд! Биз сени жер бетинде башкаруучу кылып дайындадык. Эми адамдар арасында акыйкаттык менен өкүм кыл, адилеттик менен чечим чыгар. Өзүңдүн жеке каалооңо, напсиңдин кумарына ээрчибе, анткени ал сени Аллахтын туура жолунан адаштырып коёт. Чындыгында Аллахтын жолунан адашкандарга катуу азап бар, себеби алар Кыямат күнүндөгү эсеп-кысапты унутуп, ага даярдык көрүшпөдү.»

Бул аятта Аллах Дауд пайгамбарга бийлик бергенин жана анын негизги милдети – адамдар арасында адилеттик менен өкүм кылуу экенин билдирет. Ошондой эле өкүм чыгаруучу адам өзүнүн жеке сезимдерине, туугандык же достук мамилелерине, же душмандык сезимдерине алдырып кетиши адашууга алып келерин эскертет. Ким Аллахтын жолунан тайса, Кыямат күнүндөгү эсепти унутуп калганы үчүн ага катуу азап даярдалган.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Адилеттик – ыймандын негизи: Бул аят аркылуу Ислам дини адилеттикке, акыйкаттыкка чакырарын көрөбүз. Ар ким өз ордунда адилет болууга умтулса, коомдо тынчтык жана ынтымак орнойт.
• Жеке каалоого ээрчүү – адашуунун башаты: Адам өзүнүн жеке кызыкчылыгын, напсисин акыйкаттан жогору койсо, ал акыры адашууга алып барат. Ислам бизди дайыма акыйкаттын тарабында болууга үйрөтөт.
• Кыямат күнүн эстен чыгарбоо: Кыямат күнүндөгү эсеп-кысапты эстен чыгарбаган адам өзүнүн жорук-жосундарына жоопкерчиликтүү мамиле кылат. Бул ой бизди жакшылыкка шыктандырып, жамандыктан тыйат.
• Аллахтын жолу – эң туура жол: Аллахтын көрсөткөн жолу – адамзат үчүн эң туура, эң бактылуу жол. Бул жолду карманган адам дүйнөдө да, акыретте да жеңишке жетет.
• Бийлик – сыноо: Бийлик, жетекчилик – бул Аллахтын берген сыноосу. Ким аны адилеттик менен колдонсо, Аллах ага сооп берет; ким адилетсиздик кылса, ал жооп берет. Бул ой ар бир адамды өз милдетин так аткарууга чакырат.

Ошентип, бул аят бизди адилеттикке, акыйкаттыкка, Аллахтын жолун кармоого жана Кыямат күнүн эстен чыгарбоого үндөйт. Ислам дини – адилеттик жана акыйкат дини. Аны карманган адам дүйнөдө да, акыретте да бактылуу болот.