نساء سۈرىسى — ئايەت 94

بۇ ئايەت ئىسلام دىنىدىكى مۇھىم بىر پرىنسىپنى، يەنى ئۇرۇش مەيدانىدا ھەر قانداق ئەمەلىيەتنى قىلىشتا ئېھتىياتچانلىق بىلەن ئىش قىلىش، ئادەملەرنىڭ ئىمانىنى تەكشۈرمەستىن ئۇلارنى كاپىر دەپ قاراشتىن ساقلىنىش لازىملىقىنى ئوتتۇرىغا قويىدۇ.

1) مۇھىم سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

* ضَرَبْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ: ئاللاھنىڭ يولىدا (يەنى جىھاد ئۈچۈن) سەپەر قىلدىڭلار.

* فَتَبَيَّنُوا: ئېنىقلاڭلار، تەكشۈرۈڭلار، ئىشنىڭ ئەمەلىيىتىنى بىلىۋېلىڭلار.

* أَلْقَىٰ إِلَيْكُمُ السَّلَامَ: سىلەرگە سالام بەردى (يەنى ئىسلامنىڭ سالاملىشىش ئالامىتىنى كۆرسەتتى).

* عَرَضَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا: دۇنيا ھاياتىنىڭ ئۆتۈنچى مەنپەئەتلىرى (بۇ يەردە ئۇرۇش ئولجىسىنى كۆرسىتىدۇ).

* مَغَانِمُ: ئولجالار، غەنىمەتلەر.

* فَمَنَّ اللَّهُ عَلَيْكُمْ: ئاللاھ سىلەرگە مەرھەمەت قىلدى، ياخشىلىق بەردى.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى مۆمىنلەر! ئاللاھ سىلەرنى ئىمانغا ۋە پەيغەمبەرگە ئەگىشىشكە بۇيرۇدى. ئەگەر سىلەر ئاللاھنىڭ يولىدا جىھاد قىلىش ئۈچۈن سەپەرگە چىقساڭلار، ئۇچرىغان كىشىلەرنى ئۆلتۈرۈشتىن ئاۋۋال ئۇلارنىڭ ئەھۋالىنى ئېنىق تەكشۈرۈڭلار. بىرەر كىشى سىلەرگە ئىسلامنىڭ سالامىنى بېرىپ، ئۆزىنىڭ مۇسۇلمانلىقىنى بىلدۈرسە، ئۇنىڭغا "سەن مۇسۇلمان ئەمەس، بۇنى پەقەت جانىڭنى ۋە مېلىڭنى قوغداش ئۈچۈن قىلىۋاتىسەن" دەپ قەتئىي دېمەڭلار. سىلەر ئۇنى ئۆلتۈرۈش ئارقىلىق پەقەت دۇنيا ھاياتىنىڭ ئۆتۈنچى پايدىسىنى، يەنى ئۇنىڭدىن قالغان ئولجىنى ئىستەۋاتىسىلەر. ھالبۇكى، ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا نۇرغۇنلىغان ئولجالار بار، ئۇ سىلەرگە يېتەرلىكتۇر. ئەسلىدە سىلەرمۇ ئىلگىرى مۇشۇنداق ئەھۋالدا ئىدىڭلار، يەنى ئىمانىڭلارنى مۇشرىكلاردىن يوشۇرۇپ يۈرەتتىڭلار. ئاندىن ئاللاھ سىلەرگە مەرھەمەت قىلىپ، ئىماننى ئاشكارىلاش ۋە كۈچ-قۇۋۋەتكە ئېرىشىش نېمىتىنى بەردى. شۇڭا ئىشلارنى ئېنىق تەكشۈرۈپ قىلىڭلار. شەكسىزكى، ئاللاھ سىلەرنىڭ قىلىۋاتقان ھەممە ئەمەلىڭلاردىن خەۋەرداردۇر، ھېچقانداق ئىش ئۇنىڭدىن مەخپىي قالمايدۇ ۋە ئۇ سىلەرگە شۇنىڭغا قاراپ جازا-مۇكاپات بېرىدۇ.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

* ئېھتىياتچانلىق ۋە تەكشۈرۈش: ئىسلام دىنى مۇسۇلمانلارنى ھەر قانداق ئىشتا، بولۇپمۇ جانغا زامىن بولىدىغان ئىشلاردا ئالدىراپ كەتمەي، ئېنىق تەكشۈرۈشكە ۋە ئېھتىيات قىلىشقا بۇيرۇيدۇ. بۇ ئىسلامنىڭ رەھىمدىللىك ۋە ئادالەت دىنى ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ.

* ئىماننىڭ قەدرى: بىرەر كىشى ئىسلامنىڭ ئالامىتىنى كۆرسەتسە، ئۇنىڭ ئىمانىنى ئېتىراپ قىلىش ۋە ئۇنىڭغا ھۆرمەت قىلىش لازىم. ئۇنىڭ دىلىدىكىنى پەقەت ئاللاھ بىلىدۇ، بىز پەقەت تاشقى ئالامەتكە قارايمىز.

* دۇنيا مەنپەئەتىنىڭ ئۆتۈنچىلىكى: ئايەت بىزگە دۇنيا ھاياتىنىڭ پايدىلىرىنىڭ ۋاقىتلىق ۋە ئەرزىمەس ئىكەنلىكىنى، ئاللاھنىڭ دەرگاھىدىكى مۇكاپاتلارنىڭ بولسا ئەڭ ياخشى ۋە ئەڭ ئۇزۇن مۇددەتلىك ئىكەنلىكىنى ئەسكەرتىدۇ. بۇ بىزنى دۇنياپەرەسلىكتىن ساقلىنىشقا ۋە ئاخىرەت ئۈچۈن ئىشلەشكە تەرغىب قىلىدۇ.

* ئاللاھنىڭ مەرھەمىتى: ئاللاھ تائالا ئىلگىرى ئىمانىنى يوشۇرۇپ يۈرگەن مۇسۇلمانلارغا قانداق مەرھەمەت قىلغان بولسا، ھازىرمۇ تەۋبە قىلغان ۋە ئىمان ئېيتقان ھەر بىر كىشىگە مەرھەمەت قىلىدۇ. بۇ ئىسلامنىڭ ھەممە ئادەمگە ئوچۇق ۋە قۇچاق ئېچىپ قارشى ئالىدىغان دىن ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ.

* ئاللاھنىڭ ھەممە ئىشتىن خەۋەردارلىقى: ئاللاھ بىزنىڭ ھەممە ئەمەلىمىزنى، ھەتتا كۆڭۈل تۈپۈمىزدىكى نىيەتلىرىمىزمۇ بىلىپ تۇرىدۇ. بۇ بىزنى ھەر ۋاقىت ئەمەلىمىزنى تۈزىتىشكە ۋە ئاللاھنىڭ رازىلىقى ئۈچۈن ئىش قىلىشقا تەرغىب قىلىدۇ.