غافر سۈرىسى — ئايەت 28

بۇ ئايەتتە، پىرئەۋن ئەھلىدىن بولغان، ئىمانىنى يوشۇرۇپ يۈرگەن بىر مۇئمىن كىشىنىڭ مۇسا ئەلەيھىسسالامنى قوغداش ئۈچۈن قىلغان مۇنازىرىسى بايان قىلىنىدۇ.

ئايەتتىكى مۇھىم سۆزلەرنىڭ ئىزاھاتى:

• يَكْتُمُ إِيمَانَهُ: ئىمانىنى يوشۇرىدۇ. بۇ كىشى پىرئەۋننىڭ ئەھلىدىن بولسىمۇ، ئاللاھقا ئىمان ئېيتقان، ئەمما قەۋمىنىڭ زۇلۇمىدىن قورقۇپ ئىمانىنى ئاشكارىلىمىغان.
• أَتَقْتُلُونَ: ئۆلتۈرەمسىلەر؟ بۇ سوئال ئىنكار ۋە ھەيران قېلىش مەنىسىدە.
• الْبَيِّنَاتِ: ئوچۇق دەلىل-پاكىتلار، مۆجىزىلەر. مۇسا ئەلەيھىسسالامنىڭ پەيغەمبەرلىكىنى ئىسپاتلايدىغان روشەن دەلىللەر.
• مُسْرِفٌ: ھەددىدىن ئاشقۇچى، زۇلۇم قىلغۇچى.
• كَذَّابٌ: يالغانچى، ئاللاھقا ۋە پەيغەمبەرلىرىگە يالغاننى نىسبەت قىلغۇچى.

ئايەتنىڭ تەپسىرى:

پىرئەۋن ئەھلىدىن بولغان بىر مۇئمىن كىشى ئىمانىنى يوشۇرۇپ يۈرەتتى. ئۇ پىرئەۋن ۋە ئۇنىڭ قەۋمىنىڭ مۇسا ئەلەيھىسسالامنى ئۆلتۈرمەكچى بولغانلىقىنى كۆرۈپ، ئۇلارغا ئىنكار قىلىپ مۇنداق دېدى: «سىلەر بىر كىشىنى پەقەت ئۇ ئاللاھ مېنىڭ رەببىم دېگەنلىكى ئۈچۈن ئۆلتۈرەمسىلەر؟ ھالبۇكى ئۇ سىلەرگە رەببىڭلار تەرىپىدىن روشەن دەلىل-پاكىتلارنى ئېلىپ كەلدى. ئەگەر ئۇ يالغانچى بولسا، يالغانلىقىنىڭ زىيىنى ئۆزىگە قايتىدۇ. ئەگەر ئۇ راستچىل بولسا، سىلەرگە ئۇ ۋەدە قىلغان ئازابنىڭ بىر قىسمى كېلىدۇ. شۈبھىسىزكى، ئاللاھ ھەددىدىن ئاشقان ۋە يالغانچى كىشىنى ھەقىقەت يولىغا يېتەكلىمەيدۇ.»

بۇ ئايەت بىزگە نۇرغۇن مۇھىم ساۋاقلارنى بېرىدۇ:

بىرىنچىدىن، ھەقىقەتنى قوغداش ۋە زۇلۇمغا قارشى تۇرۇش: بۇ مۇئمىن كىشى ئۆزىنىڭ ھاياتى خەتەر ئاستىدا بولسىمۇ، زۇلۇمغا قارشى تۇرۇپ، ھەقىقەتنى قوغدىدى. ئۇ مۇسا ئەلەيھىسسالامنى قوغداش ئۈچۈن ئۆزىنىڭ ئىمانىنى ئاشكارىلاشقا تەييار بولدى. بۇ بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، زۇلۇم ۋە ناھەقلىقكە قارشى تۇرۇش ھەر بىر مۇسۇلماننىڭ بۇرچىدۇر.

ئىككىنچىدىن، ئەقىللىق مۇنازىرە قىلىش: بۇ مۇئمىن كىشى پىرئەۋن قەۋمىگە ئەقىللىق ۋە مەنتىقىلىق دەلىللەر بىلەن مۇنازىرە قىلدى. ئۇ ئۇلارغا: «ئەگەر مۇسا يالغانچى بولسا، زىيان ئۆزىگە؛ ئەگەر راستچىل بولسا، سىلەر زىيان تارتىسىلەر» دېدى. بۇ ئۇسۇل بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئىسلامغا دەۋەت قىلغاندا ھېكمەت ۋە ئەقىل بىلەن مۇئامىلە قىلىش كېرەك.

ئۈچىنچىدىن، ئاللاھنىڭ ھىدايىتى: ئايەتنىڭ ئاخىرىدا ئاللاھ ھەددىدىن ئاشقان ۋە يالغانچى كىشىنى ھىدايەت قىلمايدىغانلىقى بايان قىلىنىدۇ. بۇ بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ھەقىقەتنى قوبۇل قىلماي، زۇلۇم ۋە يالغانچىلىقتا چىڭ تۇرغان كىشىلەر ئاللاھنىڭ ھىدايىتىدىن مەھرۇم قالىدۇ.

بۇ ئايەت بىزنى ھەقىقەتنى قوغداشقا، زۇلۇمغا قارشى تۇرۇشقا ۋە ئەقىللىق مۇنازىرە قىلىشقا تەرغىب قىلىدۇ. ئاللاھ بىزنى ھەقىقەت يولىدا مۇستەھكەم قىلسۇن ۋە بىزنى ھەددىدىن ئاشقۇچىلارنىڭ ۋە يالغانچىلارنىڭ قاتارىدا قىلمىسۇن.