Гафир сүресі — Аят 28

1. Сөздердің мағынасы:

• يَكْتُمُ إِيمَانَهُ – иманын жасырып жүрген.
• أَتَقْتُلُونَ – өлтіресіңдер ме?
• أَن يَقُولَ رَبِّيَ اللَّهُ – «Раббым – Алла» дегені үшін.
• بِالْبَيِّنَاتِ – айқын дәлелдермен, кереметтермен.
• مُسْرِفٌ – шектен шыққан, қылмыста шектен асқан.
• كَذَّابٌ – өтірікші, жалған сөйлеуші.

1. Аяттың тәпсірі:

Алла Тағала бұл аятта Перғауын әулетінен шыққан, иманын жасырып жүрген бір мүмін кісінің мысалын келтіреді. Ол Перғауын мен оның қауымы Мұсаны (ғ.с.) өлтіруге бел байлағанын көргенде, оларға қарсы шығып, былай деді: «Сендер бір адамды тек «Раббым – Алла» дегені үшін өлтіресіңдер ме? Ол сендерге Раббыларыңнан айқын дәлелдер мен кереметтер әкелді. Егер ол өтірік айтса, өтірігінің зияны өзіне ғана тиеді. Ал егер ол шыншыл болса, онда ол сендерге уәде етіп отырған азаптың кейбірі бастарыңа келеді. Шындығында, Алла шектен шыққан, өтірікші адамды тура жолға салмайды».

Бұл мүмін кісі өз қауымына ақыл мен парасаттылық танытып, екі жағдайды да алдарына қойды: егер Мұса өтірікші болса, оның зияны өзіне; ал егер шыншыл болса, оларға уәде етілген азаптың бір бөлігі келеді. Осылайша ол оларды ойлануға, әділетсіздіктен бас тартуға шақырды. Алла шектен шығып, өтірікке бой алдырған адамды тура жолға салмайды – бұл олардың адасуы мен әділетсіздігінің себебін көрсетеді.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Иманды қорғау – иманды адам әділетсіздікке қарсы сөз айтуға, шындықты қорғауға тиіс, тіпті өзі азшылықта болса да.
• Даналықпен үндеу – ақиқатты айтуда ақыл мен парасаттылық қажет; қарсыласқа да дәлелмен, ойлануға шақыру арқылы әсер ету керек.
• Әділетсіздіктің соңы зиян – біреуді тек сенімі үшін өлтіру – үлкен қылмыс; әділетсіздік ешкімге жақсылық әкелмейді.
• Алланың әділдігі – өтірік айтқан адамның зияны өзіне, ал шыншыл адамның уәдесі орындалады. Алла шектен шыққандарды тура жолға салмайды.
• Ислам – шындық пен әділет діні – бұл аят мұсылмандарды әділетті болуға, зорлық-зомбылыққа қарсы тұруға, шындықты айтуға шақырады. Бұл – адамзатты игілікке бастайтын ұлы қағидат.