Josiya surasi — Oyat 13

Kalimalarning ma'nolari:

• "Saxxara" — bo'ysundirdi, xizmatga yaroqli qildi.
• "Jami'an" — barchasini, hammasini.
• "Minhu" — Uning (Allohning) tomonidan, Uning fazli va marhamati ila.
• "Ayot" — alomatlar, dalillar, ibratli belgilar.
• "Yatafakkarun" — tafakkur qiladilar, o'ylab, fikr yuritadilar.

Tafsir:

Alloh taolo sizlarga osmonlardagi va yerdagi barcha narsalarni bo'ysundirib qo'ydi. Osmonlardagi quyosh, oy, yulduzlar, bulutlar, shamollar, havo — barchasi sizlarning manfaatingiz uchun xizmat qilmoqda. Yerdagi daryolar, daraxtlar, tog'lar, hayvonlar, kemalar va boshqa ne'matlar ham sizlar uchun yaratilib, sizlarning ehtiyojlaringizni qondirishga safarbar etilgan. Bularning barchasi Allohning yolg'iz O'zining fazli va marhamati ila bo'lib, Undan boshqa hech kimning bunda hech qanday hissasi yo'q. Shunday ekan, faqat Ungagina ibodat qiling va Unga hech kimni sherik qilmang.

Albatta, Allohning sizlar uchun bu narsalarni bo'ysundirib qo'yishida, Uning qudrati va yagonaligiga ishora qiluvchi ko'plab alomatlar va dalillar mavjuddir. Bu alomatlardan faqat tafakkur qiladigan, osmonlar va yerning yaratilishi, ularning tartibi va go'zalligi haqida o'ylab, undan ibrat oladigan qavmlargina foyda oladilar. Ular bu go'zal tizimni ko'rib, buning o'z-o'zidan paydo bo'lishi mumkin emasligini anglab, Allohning buyukligi va birligiga iymon keltiradilar.

Foydalar:

Ushbu oyatdan quyidagi saboqlarni olamiz:

1. Alloh taolo bizga ko'rsatgan ne'matlarini sanab bo'lmaydi. Osmonu zaminning barcha narsalari inson xizmatiga berilgani — Allohning bizga bo'lgan cheksiz mehri va rahmatining ifodasidir. Bu bizni Allohga shukr qilishga va Unga bo'lgan muhabbatimizni oshirishga undaydi.
2. Inson o'z atrofidagi tabiatga nazar solib, undagi go'zallik va tartibni ko'rib, yaratuvchining buyukligini his qilishi lozim. Har bir daraxt, har bir yulduz, har bir tomchi suv — barchasi Allohning qudratiga guvohlik beruvchi ochiq kitobdir.
3. Bu oyat bizni tafakkur va fikr yuritishga chorlaydi. Islom dini aql va tafakkurni qadrlaydi, insonni o'ylashga, tadqiq qilishga va olamning sirlarini kashf etishga undaydi. Bu esa ilm-fanning rivojlanishiga ham turtki bo'ladi.
4. Allohning ne'matlari faqat moddiy narsalardan iborat emas, balki ularning barchasi bizni Allohga yaqinlashtiradigan ma'naviy saboq va ibratlardir. Kim bu ne'matlar orqali Allohni tanisa, haqiqiy baxt va saodatga erishadi.