Аль-Джасия сүрөсү — Аят 4

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• يَبُثُّ — таратат, жайылтат, жаратат деген мааниде.
• دَابَّةٍ — жер бетинде жүрүп-бүткөн ар кандай тирүү жандык, жаныбар.
• آيَاتٌ — белгилер, далилдер, ачык-айкын ишараттар.
• يُوقِنُونَ — анык ишенишет, эч шек-күмөнсүз бекем ыйман келтиришет.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта адамдарды өздөрүнүн жаратылышына жана жер бетинде жайылган ар кандай жаныбарларга көңүл бурууга чакырат. Эй, адамдар! Силердин өзүңөрдүн жаратылышыңарга — бир тамчы нутфадан баштап, анан уюган кан, анан эттин бүртүгү болуп, акырында толук адам болуп жаралышыңарга — көңүл бургула. Ошондой эле Аллах жер бетинде тараткан ар кандай жандыктардын, курт-кумурскалардын, канаттуулардын жана башка жаныбарлардын жаратылышына да көңүл бургула. Ушул нерселердин баарысы Аллахтын кудуреттүүлүгүнө, жалгыздыгына жана Улуу жаратуучу экендигине ачык-айкын далилдер болуп саналат. Бирок бул далилдерден пайда алып, туура жолго түшүү — анык ишенимге ээ болгон, эч шек-күмөнсүз ыйман келтирген адамдарга гана насип болот. Анткени алар жаратылыштагы ар бир нерсени Аллахтын кудуретинин белгиси катары көрүп, андан ыбрат алышат.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Бул аят адамды өзүнүн жаратылышы жөнүндө ойлонууга чакырат. Адам өзүнүн кантип жаралганын, эне курсагында кандай баскычтардан өткөнүн ойлогондо, Аллахтын кудуретинин улуулугун сезет. Бул ой жүгүртүү адамды ыйманга жакындатат.
• Жер бетиндеги сансыз көп жаныбарлардын ар түрдүүлүгү, алардын жашоо ыкмалары, түзүлүштөрү — мунун баары Аллахтын чексиз илиминин жана кудуретинин көрүнүшү. Бул аркылуу адам Аллахтын улуулугун тааныйт.
• Аятта «анык ишенген адамдар үчүн» деп айтылганы — ыймандын маанисин терең түшүнүүгө түрткү берет. Ыйман деген жөн гана тил менен айтуу эмес, жүрөк менен бекем ишенүү жана жашоодо ошого жараша аракет кылуу экенин үйрөтөт.
• Жаратылыштагы ар бир нерсе — Аллахтын бар экендигине жана бир экендигине далил. Бул аят адамды жаратылышты байкоого, илим үйрөнүүгө, ой жүгүртүүгө чакырат. Ислам илимге жана ой жүгүртүүгө каршы эмес, тескерисинче, аларды колдойт.
• Бул аят аркылуу адам Аллахтын ага берген жакшылыктарын эстеп, шүгүр кылууга үйрөнөт. Өзүнүн жаратылышы жана айлана-чөйрөсүндөгү жандыктар аркылуу Аллахтын кудуретин таанып, Ага болгон ыйманын бекемдейт.