Аль-Джасия сүресі — Аят 4

1. Сөздердің мағынасы:

• يَبُثُّ — таратады, жер бетіне жайып, көбейтеді.
• دَابَّةٍ — жер бетінде жүріп-тұратын кез келген тірі жан, жан-жануар.
• آيَاتٌ — белгілер, дәлелдер, ғибраттар.
• يُوقِنُونَ — анық сенетіндер, күмәнсіз иман келтіретіндер.

1. Тәпсірі:

Аллаһ Тағала адамдарды өздерінің жаратылысына және жер бетінде жүріп-тұратын түрлі жан-жануарларға қарап ой жүгіртуге шақырады. Адам баласының бір тамшы нұтфадан бастап, сүйекті ұйыққа, одан кейін ет пен қанға айналып, толыққанды адам болып жетілуі — бұның бәрі Аллаһтың құдіретінің айқын белгісі. Сол сияқты жер бетінде Аллаһ таратып, көбейтіп қойған әрбір жан-жануардың түрлі-түрлі болып жаратылуы, әрқайсысының өз тіршілігіне лайықты құрылысы — осының барлығы Жаратушының бірлігіне дәлел болатын ғибраттар. Бұл белгілерді тек шын жүректен, күмәнсіз сенетін, ойланып-толғанатын адамдар ғана көре алады және олардан сабақ алады. Әрбір жаратылыстың өзгеріп, дамып, жетілу барысы — Аллаһтың әл-Халиқ, яғни Жаратушы екенін растайтын айғақ. Сондай-ақ бұл жаратылыстардағы тәртіп пен үйлесім қиямет күнінің де шындығын, қайта тірілудің бар екенін сездіреді.

1. Ғибраттар мен пайдалар:

• Адам өз денесінің жаратылысына терең ой жүгіртсе, онда Аллаһтың құдіретінің таңғажайып белгілерін көреді. Бұл иманды нығайтады.
• Жер бетіндегі сансыз жан-жануарлардың әртүрлілігі мен әсемдігі — Аллаһтың шексіз даналығы мен мейірімінің көрінісі. Осыны көріп, Жаратушыны тануға ұмтылу — әрбір ақыл иесінің парызы.
• Шынайы сенім тек құрғақ сөзбен емес, ойлану, байқау және ғибрат алу арқылы күшейеді. Сондықтан әлемдегі әрбір жаратылыс — иманды тереңдететін мұғжиза.
• Бұл аят адамды Аллаһтың жарату өнеріне құрметпен қарауға, табиғатты қорғауға және Жаратушыға шүкір етуге шақырады.
• Ислам — ойлану мен ғылымды, байқау мен танымды құптайтын дін екенін көрсетеді. Әрбір жаратылыста Аллаһтың бірлігіне куәлік ететін белгі бар.