Josiya surasi — Oyat 4

Kalimalarning ma'nolari:

• Yabussu: Yoyish, tarqatish.
• Dābba: Yer yuzida harakatlanuvchi har qanday jonivor.

Tafsir:

Ey insonlar! Sizlarning yaratilishingizda – avval nutfadan (urug'dan), so'ng laxta qondan, keyin esa parcha go'shtdan bosqichma-bosqich inson qiyofasiga kelguningizgacha bo'lgan jarayonda hamda Alloh taoloning Yer yuziga turli xil jonivorlarni yoyib, ularni har xil shakl, rang va xususiyatlarda yaratishida, ularning ko'payishi va yashash tarzlarida Allohning birligiga, Uning cheksiz qudrati va hikmatiga ishora qiluvchi buyuk belgilar va dalillar mavjuddir. Bu belgilar faqatgina Allohga chin dildan iymon keltirgan, Uning yaratganlarini chuqur mushohada qilib, qalbi bilan tasdiqlaydigan va o'limdan keyin qayta tirilishga ishonadigan qavmlar uchun o'z ta'sirini ko'rsatadi. Ular bu olamdagi har bir jonzotning yaratilishida Yaratuvchining buyukligini ko'rib, Uning huzurida bo'ladigan hisob-kitobga tayyorlanadilar.

Foydalar:

Ushbu oyatdan quyidagi saboqlarni olamiz:

1. Inson o'z yaratilish tarixiga nazar solib, o'zining ojizligini va Allohning qudratini anglab, Uning oldida kamtarin bo'lishi lozim. Chunki inson o'z ixtiyorisiz, bosqichma-bosqich yaratilganini bilarkan, bu jarayonni boshqargan Zotning ulug'vorligini e'tirof etishi tabiiydir.
2. Atrofimizdagi har bir jonivor – kichik hasharotdan tortib yirik hayvonlargacha – Allohning hikmati va rahmatining jonli dalilidir. Ularning har birining yashash tarzi, oziqlanishi va ko'payishi biz uchun o'rinli saboq va ibratdir.
3. Yaratilishdagi bu belgilar faqatgina ishonch va yaqin (chin iymon) bilan qaraydigan qalblargagina ochiladi. Shuning uchun mo'min inson doimo o'z iymonini mustahkamlashga intilishi va olamdagi mo''jizalarni kuzatish orqali Allohga bo'lgan muhabbatini ziyoda qilishi kerak.
4. Ushbu oyat insonni o'limdan keyingi hayotga, ya'ni qayta tirilishga ishonishga undaydi. Chunki insonning dastlabki yaratilishi kabi qayta tirilishi ham Alloh uchun oson ekanini bu jarayonlarni mushohada qilish orqali anglab yetamiz.