Josiya surasi — Oyat 5

Kalimalarning ma'nolari:

• اختلاف الليل والنهار — kecha va kunduzning almashinishi, birining o'rnini ikkinchisi egallashi.
• رزق — bu yerda yomg'ir ma'nosida, chunki u rizqning sababidir.
• فأحيا به الأرض بعد موتها — yomg'ir orqali quruq va o'simliksiz yerni tiriltirib, undan o'simliklar chiqarish.
• تصريف الرياح — shamollarning turli tomondan va turli holatlarda kelishi.

Tafsir:

Alloh taolo ushbu oyatda o'z qudrati va yagonaligiga yana bir qancha dalillarni zikr qilmoqda. Kecha va kunduzning almashinishi — biri yorug'lik bilan, ikkinchisi zulmat bilan kelishi, ularning bir-birini ta'qib etishi, uzunligi va qisqaligining o'zgarib turishi — bularning barchasi Allohning buyuk qudratiga dalolat qiladi. Shuningdek, Alloh osmondan yomg'irni nozil qiladi, bu yomg'ir orqali quruq, o'simliksiz yerlarni tiriltiradi, undan turli xil o'simliklar, ekinlar va mevalarni chiqaradi. Bu esa o'lik yerlarning tirilishiga, ya'ni qiyomatda o'liklarning qayta tirilishiga aniq dalildir. Yana shamollarning turli tomondan — sharqdan, g'arbdan, shimoldan, janubdan kelishi, ba'zan yumshoq, ba'zan qattiq bo'lishi, ba'zan yomg'ir keltirishi, ba'zan bulutlarni tarqatishi — bularning barchasi Allohning hikmati va qudratiga ishora qiluvchi belgilardir. Bu belgilar faqat aqlini ishlatadigan, o'ylab, fikr yuritadigan qavmlar uchun dalil bo'ladi. Ular bu belgilarni ko'rib, Allohning yagonaligiga, Uning hamma narsaga qodirligiga, o'limdan keyin tirilish haqiqatligiga iymon keltiradilar.

Oyatdan olinadigan saboqlar:

• Koinotdagi har bir narsa — kecha va kunduz almashinuvi, yomg'irning yog'ishi, shamollarning esishi — bularning barchasi Allohning borligi va qudratiga guvohlik beruvchi belgilardir.
• Yomg'ir orqali o'lik yerning tirilishi — qiyomat kuni o'liklarning qayta tirilishiga o'xshash aniq dalildir. Xuddi shunday, Alloh o'lik yerni tiriltirganidek, o'liklarni ham qabrlaridan tiriltiradi.
• Aqlini ishlatib, tabiat hodisalari ustida o'ylab, fikr yuritgan insongina haqiqatni topadi va iymonga erishadi. Alloh taolo bizni aql-idrokni ishlatishga, Uning yaratganlarini o'rganishga da'vat etadi.
• Inson o'z atrofidagi oddiy ko'rinadigan narsalarga ham e'tibor bilan qarasa, ularda Allohning cheksiz qudrati va hikmatini ko'radi, bu esa uning iymonini mustahkamlaydi.