Əhqaf surəsi — Ayə 15

1) Bəzi kəlmələrin izahı:

• وَوَصَّيْنَا: Əmr etdik, tapşırdıq, vacib buyurduq.
• إِحْسَانًا: Yaxşılıq etmək, yaxşı davranmaq.
• كُرْهًا: Çətinliklə, məşəqqətlə, zorla.
• فِصَالُهُ: Südəm vermə dövrü, uşağın süddən kəsilməsi.
• أَشُدَّهُ: Yetkinlik çağı, gücün və ağılın kamilliyə çatdığı dövr.
• أَوْزِعْنِي: Mənə ilham et, mənə qüvvət ver, məni yönəlt.
• ذُرِّيَّتِي: Nəslim, övladlarım, uşaqlarım.

2) Ayənin təfsiri:

Allah-Təala insana ata-anasına yaxşılıq etməyi əmr edib, onlara qarşı həmişə mehriban və qayğıkeş olmağı tapşırıb. Bu, həm onlar sağ ikən, həm də vəfat etdikdən sonra onlara yaxşılıq etməyi, onların haqqını qorumağı əhatə edir. Xüsusilə ananın haqqı daha böyükdür. Çünki ana övladını bətnində çətinliklə daşıyır, doğarkən də böyük əziyyət çəkir. Onun bətnində daşınma müddəti və süddən kəsilmə vaxtı birlikdə otuz aydır. Bu əziyyətləri yalnız ana çəkdiyi üçün onun övlad üzərindəki haqqı atadan da üstündür.

İnsan yetkinlik yaşına çatıb qırx yaşına girdikdə — bu, gücün, ağılın və düşüncənin ən kamal həddidir — Rəbbinə yalvarıb deyir: "Ey Rəbbim! Mənə ilham et ki, mənə və ata-anama bəxş etdiyin nemətlərə şükür edim. Elə yaxşı əməl etməyə məni müvəffəq et ki, Sən ondan razı qalasan. Nəslimi də saleh et, övladlarımı yaxşı insanlardan et. Həqiqətən, mən Sənə tövbə etdim və mən Sənə təslim olanlardan, Sənin əmrlərinə boyun əyənlərdənəm."

Bu ayə bizə öyrədir ki, insan valideynlərinə, xüsusilə anasına qarşı həmişə minnətdar olmalı, onların qayğısını çəkməli və onlara heç vaxt "uf" deməməlidir. Həmçinin, yetkinlik çağına çatıb qırx yaşına girdikdə insan özünü yoxlamalı, Allaha şükür etməli, yaxşı əməllərə sarılmalı və övladlarının saleh olması üçün dua etməlidir. Bu ayə həm valideynlərə hörməti, həm Allaha şükrü, həm də nəslin islahını bir araya gətirən gözəl bir dərsdir.

Ey insan! Bir düşün: səni bətnində çətinliklə daşıyan, sənin üçün gecələr yatmayan, doğarkən canından keçən ananın haqqını necə ödəyə bilərsən? Ona bir "sağ ol" demək, bir xeyir-dua vermək səni Cənnətə yaxınlaşdırar. Və unutma ki, Allaha şükür edən, valideyninə yaxşılıq edən və övladını saleh yetişdirən insan həm dünyada, həm axirətdə uğur qazanar. Gəl bu ayənin nuru ilə qəlbini işıqlandır, Rəbbinə yönəl və Onun razılığını qazanmağa çalış!