Аль-Фатх сүрөсү — Аят 15

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• الْمُخَلَّفُونَ – «калтырылгандар», «артта калгандар». Бул жерде Худайбия согушуна (бейпилдик келишимине) катышпай, Мадинада калып калган мунафыктар жана шылтоо айткан адамдар көздө тутулат.
• مَغَانِمَ – «ганималар», «олжолор». Бул жерде Хайбар айылынын олжосу айтылып жатат.
• يُبَدِّلُوا كَلَامَ اللَّهِ – «Аллахтын сөзүн өзгөртүүнү», башкача айтканда, Аллахтын Худайбияга катышкандарга гана Хайбар олжосун берем деген убадасын бузууга аракет кылууну каалашат.
• تَحْسُدُونَنَا – «бизге көралбастык кыласыңар», «ичиңер күйөт».
• لَا يَفْقَهُونَ – «түшүнүшпөйт», «андашпайт».

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта Худайбиядан кийинки окуяны алдын ала айтып берүүдө. Худайбия келишими түзүлгөндөн кийин пайгамбар (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламдары болсун) жана анын сахабалары Хайбарга бет алышат. Аллах аларга Хайбардын олжосун убада кылган эле. Ошол кезде Худайбияга барбай, артта калып кеткен мунафыктар жана шылтоочулар: «Бизди да кошо ала кеткиле, олжодон биз да үлүш алалы» – деп суранышат.

Бирок алардын бул суроосу – Аллахтын ачык-айкын убадасын өзгөртүүгө умтулуу эле. Анткени Аллах Хайбардын олжосун Худайбияга катышкан ыймандуу адамдарга гана берерин айткан болчу. Ошондуктан пайгамбар (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламдары болсун) аларга: «Силер биз менен барбайсыңар. Бул – Аллахтын мурун айткан сөзү» – деп жооп берет.

Ошондо алар: «Жок, силер бизге көралбастык кылдыңар, олжодон биз да пайда алып калбашыбыз үчүн бизди ала кетпей жатасыңар» – деп айтышат. Бирок алардын бул сөзү жалган эле. Чындыгында алар динди, Аллахтын буйруктарын жана тыюуларын абдан аз түшүнүшкөндүктөн, ушундай ката кетиришти. Алар дүйнөлүк пайданы гана ойлоп, акыретти жана Аллахтын буйругун эске алышкан жок.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Аллахтын убадасы акыйкат: Аллах берген убада сөзсүз аткарылат. Ал эч качан өзгөрбөйт. Бул ыймандуу адамга чоң сооротуу жана ишеним берет.
• Ниеттин тазалыгы маанилүү: Мунафыктар олжо үчүн гана чыккысы келди, ал эми сахабалар Аллахтын жолунда жана Анын буйругун аткаруу үчүн чыгышты. Ислам адамдын ички ниетин тазалоого чакырат.
• Динди терең түшүнүү зарыл: Аятта «алар динди аз түшүнүштү» деп айтылат. Бул бизге диний илимди үйрөнүүнүн, Куранды окуп, маанисин түшүнүүнүн канчалык маанилүү экенин көрсөтөт.
• Сабыр кылуу жана Аллахтын өкүмүнө ыраазы болуу: Сахабалар Худайбияда чоң сыноого туш болушту, бирок алар сабыр кылышты. Натыйжада Аллах аларга Хайбардын олжосун берди. Бул – сабыр кылгандарга Аллахтын жардамы жакын экенин билдирет.
• Куран – акыйкаттын булагы: Бул аят Курандын келечекти так айтып берүүчү жана адамдардын ички ойлорун ачып берүүчү кереметтүү китеп экенин дагы бир жолу далилдейт. Бул аны окуган адамдын ыйманын күчөтөт жана Исламга болгон сүйүүсүн арттырат.