Fəth surəsi — Ayə 15

Söz izahı:

• الْمُخَلَّفُونَ (əl-müxəlləfūn): Geridə qalanlar; Hüdeybiyyə səfərinə çıxmayıb, sonra da Peyğəmbərin (sallallahu aleyhi və səlləm) yanına gəlib üzrxahlıq edən münafiqlər və zəif imanlı şəxslər.
• مَغَانِمَ (məğānim): Qənimətlər; döyüşdə əldə edilən mal-dövlət. Burada Xeybər qənimətləri nəzərdə tutulur.
• يُبَدِّلُوا (yübəddilū): Dəyişdirmək, təhrif etmək; öz istəklərinə uyğun başqa şəklə salmaq.
• كَلَامَ اللَّهِ (kəlāməllāh): Allahın kəlamı, yəni Onun verdiyi hökm və vədi.
• تَحْسُدُونَنَا (təhsüdūnənā): Bizə həsəd aparırsınız, qısqanırsınız.
• يَفْقَهُونَ (yəfqəhūn): Dərk edirlər, anlayırlar; dini dərindən qavrayırlar.

Ayənin təfsiri:

Bu ayə Hüdeybiyyə sülhündən sonra nazil olmuşdur. Allah-Təala Öz Peyğəmbərinə (sallallahu aleyhi və səlləm) və möminlərə Xeybər qənimətlərini vəd etmişdi və bu qənimətlər yalnız Hüdeybiyyədə iştirak edən möminlərə aid idi. Hüdeybiyyə səfərinə çıxmayıb geridə qalan münafiqlər isə, qənimət xəbərini eşidəndə dərhal fürsət axtarmağa başladılar.

Allah buyurur ki, o geridə qalanlar, möminlər Xeybərə doğru yola düşəndə deyəcəklər: "Qoyun biz də sizinlə gələk, qənimətdən payımızı götürək." Onlar bu tələbləri ilə əslində Allahın verdiyi vədi dəyişdirmək, Onun hökmünü öz istəklərinə uyğun başqa şəklə salmaq istəyirdilər. Halbuki Allahın vədi qətidir və heç kim onu dəyişdirə bilməz.

Ey Peyğəmbər! Onlara de: "Siz bizimlə gəlməyəcəksiniz. Çünki Allah bizə əvvəlcədən belə buyurmuşdur ki, Xeybər qənimətləri yalnız Hüdeybiyyədə iştirak edənlərə məxsusdur." Bu, Allahın hökmüdür və Onun sözü dəyişməz.

Onlar bu cavabı eşidəndə yenə də inad edib deyəcəklər: "Siz bizi qənimətdən pay almaqdan məhrum etməklə əslində bizə həsəd aparırsınız, qısqanırsınız." Halbuki iş onların zənn etdiyi kimi deyil. Doğrusu, onlar dinin əmrlərini, Allahın nə buyurduğunu, nə qadağan etdiyini çox az dərk edirlər. Ona görə də belə yanlış iddialara düşür, öz nəfslərinin istəklərinə uyub haqqa qarşı çıxırlar.

Bu ayədən öyrənirik ki, Allahın vədi və hökmü dəyişməzdir; Onun verdiyi qərara heç kim müdaxilə edə bilməz. Həmçinin görürük ki, iman zəifliyi və dini anlayışın azlığı insanı yanlış iddialara, həsəd və şübhə kimi xoşagəlməz sifətlərə sürükləyir. Ona görə də hər bir mömin dinini dərindən öyrənməli, Allahın hökmlərinə təslim olmalı və qəlbini həsəddən, şübhədən təmizləməlidir. Quran bizə doğru yolu göstərən, qəlbləri nurlandıran ilahi bir hidayət mənbəyidir. Onun göstərişlərinə sımsıqı sarılmaq isə dünya və axirət səadətinin açarıdır.