Fath surasi — Oyat 15

Kalimalarning ma’nolari:

• المُخَلَّفُونَ — (Hudaybiya safariga bormay) ortda qoldirilganlar.
• مَغَانِمَ — g‘animatlar, o‘ljalar (bu yerda Xaybar g‘animatlari nazarda tutilgan).
• ذَرُونَا — bizni qo‘yib yuboring, bizga ruxsat bering.
• يُبَدِّلُوا كَلَامَ اللَّهِ — Allohning so‘zini (va’dasini) o‘zgartirishni istaydilar.
• لَّن تَتَّبِعُونَا — bizga ergashib (biz bilan) chiqa olmaysiz.
• لَا يَفْقَهُونَ إِلَّا قَلِيلًا — ozgina (narsa)dan boshqasini anglamaydilar.

Tafsir:

Ey Muhammad alayhissalom, siz va sahobalaringiz Alloh taolo va’da qilgan Xaybar g‘animatlarini olish uchun yo‘lga chiqqaningizda, Hudaybiya safarida ortda qolgan munofiqlar sizga: “Bizni ham o‘zingiz bilan olib boringlar, sizlarga ergashib chiqaylik”, deyishadi. Ular bu so‘zlari bilan Allohning faqat Hudaybiyada hozir bo‘lgan mo‘minlarga Xaybar g‘animatlarini xos qilgan va’dasini o‘zgartirishni, ya’ni o‘zlari ham o‘sha g‘animatlardan ulush olishni xohlaydilar.

Ularga ayting: “Sizlar hech qachon biz bilan birga chiqa olmaysiz. Chunki Alloh taolo biz hali Madinaga qaytishimizdan oldin Xaybar g‘animatlari faqat Hudaybiya ahliga tegishli ekanini aytgan va shunday hukm qilgan”. Buni eshitgach, ular: “Yo‘q, sizlar bizni g‘animatlarga sherik qilmaslik uchun hasad qilib, bizni o‘zingiz bilan olib chiqmayapsizlar”, deyishadi. Lekin ish ular da’vo qilganiday emas. Haqiqat shuki, ular Allohning amr va qaytarishlaridan, dinning haqiqatlaridan faqat ozgina narsani anglaydilar, xolos. Shuning uchun ular Allohning hukmiga bo‘ysunmay, gunohga qo‘l urdilar.

Foydalar:

Ushbu oyatdan quyidagi saboqlarni olamiz:

1. Alloh taoloning va’dasi haqdir va Uning hukmini hech kim o‘zgartira olmaydi. Mo‘min kishi Allohning va’dasiga ishonib, Unga to‘liq tavakkal qilishi lozim.
2. Allohning amriga itoat etmaslik, Uning hukmini o‘z xohishiga ko‘ra o‘zgartirishga urinish — munofiqlik alomatidir. Har bir musulmon Allohning hukmlarini o‘z manfaatiga moslashtirishdan saqlanishi kerak.
3. Din va uning hukmlarini to‘liq anglamaslik insonni gunoh va noto‘g‘ri yo‘lga boshlaydi. Shuning uchun ilm olish, Qur’on va Sunnatni to‘g‘ri tushunish har bir mo‘minning burchidir.
4. G‘animat va dunyo moli uchun Allohning hukmini buzishga urinish — katta xatodir. Mo‘min kishi uchun asosiy maqsad Allohning roziligi bo‘lishi, dunyo manfaatlaridan ustun turishi kerak.
5. Bu oyatda sahobalarning (roziyallohu anhum) Alloh huzuridagi yuqori darajasi va ularning itoatiga berilgan mukofot — Xaybar g‘animatining faqat ularga xos qilinishi ko‘rsatilgan. Bu mo‘minlarni sabr va itoatga chorlaydi.