Аль-Худжурат сүрөсү — Аят 11

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• يَسْخَرْ — келеке кылуу, шылдыңдоо, кемсинтүү.
• قَوْمٌ مِّن قَوْمٍ — бир топ адамдардын экинчи бир топ адамдарды шылдыңдоосу.
• تَلْمِزُوا — айыптоо, кемчилик табуу, жүзүнө түздөн-түз же жашыруун түрдө тил тийгизүү.
• تَنَابَزُوا بِالْأَلْقَابِ — адамдарды жек көргөн, жаман аттар менен атоо, шылдыңдап лакап коюу.
• الْفُسُوقُ — күнөө, Аллахтын буйругун бузуу, баш ийбөөчүлүк.
• الظَّالِمُونَ — өзүнө зыян кылгандар, адилетсиздик кылгандар.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Оо, ыйман келтирген адамдар! Силердин араңардан бир коом экинчи бир коомду келеке кылбасын, шылдыңдабасын. Анткени келеке кылынган адамдар Аллахтын алдында келеке кылгандардан жакшыраак болушу мүмкүн. Ошондой эле аялдар да башка аялдарды шылдыңдабасын, себеби шылдыңдалган аялдар Аллахтын алдында шылдыңдагандардан артык болушу ыктымал. Бул жердеги негизги өлчөм — Аллахтын алдындагы артыкчылык, сырткы көрүнүш же дүйнөлүк абал эмес. Ошондой эле бири-бириңерди айыптабагыла, кемчиликтериңерди бетке салып уят кылбагыла. Анткени бардык ыймандуулар бир дене сыяктуу, бири-бирин айыптоо — өзүн-өзү айыптоо менен барабар. Дагы бири-бириңерди жек көргөн, шылдыңдаган лакаптар менен атабагыла. Ыйманга келгенден кийин фасыйк (күнөөкөр) деген сыяктуу жаман аттар менен аталуу — эң жаман нерсе. Ким бул тыюу салынган иштерден (шылдыңдоо, айыптоо, лакап коюу ж.б.) тообо кылбаса, мына ошолор өздөрүнө зыян кылган залымдар болуп эсептелет. Анткени алар күнөөнү моюнга албай, аны улантып, өздөрүн кыйроого туш кылды.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана Исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Ислам — адамдардын ортосунда сый-урмат, боорукердик жана биримдикти орнотуучу дин. Бул аят аркылуу Аллах бизди келеке кылуудан, айыптоодон жана жаман лакап коюудан тыят.
• Ар бир адамдын Аллахтын алдындагы баасы сырткы көрүнүшү менен эмес, такыбалыгы жана жакшы амалдары менен өлчөнөт. Бул бизди башкаларды баалай билүүгө үйрөтөт.
• Ыйман — чоң жоопкерчилик. Ыймандан кийин күнөөгө батуу, айрыкча башка мусулмандарды шылдыңдоо жана айыптоо — олуттуу күнөө. Бирок Аллах тообо эшигин ачык калтырган. Ким тообо кылса, Аллах кечирет.
• Бул аят бизди өзүбүздү сынга алууга, башкаларга кечиримдүү болууга жана жакшы сөз сүйлөөгө чакырат. Мындай адеп-ахлак Ислам коомунун негизин түзөт.
• Ислам — жөн гана ибадаттардан турбаган, балким күнүмдүк жашоодо, сүйлөшүүдө, мамилелерде да адептүүлүктү талап кылган толук жашоо тартиби. Бул аят ошону дагы бир жолу далилдейт.
• Ким бул буйруктарды аткарса, Аллахтын ыраазылыгына жетет жана коомдо тынчтык, биримдик орнойт. Бул — ыймандуу адамдын чыныгы бактысы.