سوره مائده — آیه 31

معانی کلمات:

• غُرابًا: کلاغ.
• یَبْحَثُ: زمین را میکند و زیر و رو میکند.
• سَوْءَةَ: عورت و جسد برهنه (در اینجا منظور جسد بیجان برادر است).
• یُواری: پنهان میکند و میپوشاند.
• یا وَیْلَتا: افسوس بر من! (کلمهای برای ابراز حسرت و اندوه شدید).

تفسیر آیه:

پس از آنکه قابیل برادرش هابیل را به قتل رساند، جسد او را رها کرد و نمیدانست با آن چه کند. خداوند متعال برای آنکه به او بیاموزد چگونه جسد برادرش را دفن کند، کلاغی را فرستاد که در زمین حفرهای کند و کلاغ مردهای را در آن دفن کند. قابیل با دیدن این صحنه، در حالی که سخت پشیمان و شرمنده شده بود، گفت: «ای وای بر من! آیا من از این کلاغ هم ناتوانترم که نتوانم جسد برادرم را دفن کنم؟» پس جسد برادرش را دفن کرد و از این کار خود به شدت پشیمان شد و در زمره کسانی قرار گرفت که حسرت و ندامت آنان را فرا گرفته بود.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه نشان میدهد که خداوند حتی برای هدایت و آموزش انسانها، از موجودات کوچک و ساده نیز استفاده میکند و هیچ وسیلهای برای هدایت بشر کوچک نیست.
• ندامت قابیل نشان میدهد که عذاب وجدان و پشیمانی از گناه، بزرگترین مجازاتی است که انسان پس از خطا با آن مواجه میشود؛ پس بهتر است پیش از هر گناهی، به عواقب آن بیندیشیم.
• دفن و احترام به جسد انسان، از کرامتهای والای انسانی در اسلام است و این آیه به ما میآموزد که حتی به بدن بیجان انسانها نیز باید احترام گذاشت.
• این داستان عبرتی است برای بشریت که حسادت و خودخواهی میتواند انسان را به پستترین درجه سقوط برساند، اما اگر انسان به خود آید و توبه کند، خداوند همواره راه بازگشت را برای او باز گذاشته است.