سوره رحمن — آیه 46

معانی کلمات:

• خاف: ترسید، بیمناک شد.
• مقام ربّه: ایستادن در پیشگاه پروردگارش (برای حساب و جزا).

تفسیر آیه:

خداوند متعال پس از ذکر نعمتهای دنیوی و هشدار دربارهی پایان دنیا و فانی شدن همهی موجودات، در این آیه به توصیف پاداشهای اخروی برای کسانی میپردازد که از عظمت و هیبت پروردگار خود ترسیدهاند. منظور از «خوف از مقام پروردگار» این است که انسان همواره به یاد داشته باشد که روزی در پیشگاه عدل الهی خواهد ایستاد و تمام اعمالش مورد سنجش قرار خواهد گرفت. این ترسِ آمیخته با معرفت، او را به اطاعت از فرمانهای الهی و دوری از گناهان سوق میدهد. چنین فردی، چه از جن و چه از انس، که با ایمان و عمل صالح، خود را برای آن روز بزرگ آماده کرده است، در بهشت پاداشی دوچندان دریافت خواهد کرد: دو باغ بهشتی که نشانهی کرامت و بخشش ویژهی پروردگار نسبت به بندگان پرهیزگار است.

فواید و پیامهای آیه:

• ترس از خداوند، نه ترسی از روی ناامیدی، بلکه ترسی از روی محبت و شناخت عظمت اوست که انسان را به سوی طاعت و پرهیز از معصیت سوق میدهد.
• ایمان و عمل صالح، کلید دستیابی به رحمت و نعمتهای جاودان الهی است.
• عدالت خداوند اقتضا میکند که پاداش نیکوکاران، متناسب با مقام والای آنها، بسیار فراتر از تصور انسان باشد؛ چنانکه برای آنها دو بهشت در نظر گرفته شده است.
• این آیه مژدهای برای همهی انسانها و جنهاست که اگر تقوا پیشه کنند، از رحمت بیپایان خداوند بهرهمند خواهند شد و هیچ تفاوتی میان آنها در دریافت پاداش الهی نیست.