سوره رحمن — آیه 47

معانی کلمات:

• آلاء: نعمتها، جمع «أَلْی» یا «أَلاء» به معنای نعمتهای فراوان و آشکار.
• تُکَذِّبانِ: تکذیب میکنید، انکار میکنید (مخاطب به دو نفر: جن و انس).

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه خطاب به دو گروه جن و انس میفرماید: پس ای جن و انس، کدامیک از نعمتهای پروردگارتان را انکار میکنید و دروغ میشمارید؟ این استفهام، استفهام تقریری و توبیخی است؛ یعنی خداوند با این پرسش، بندگان را متوجه نعمتهای بیشمار خود میکند و آنان را به شکرگزاری و اعتراف به فضل الهی فرا میخواند. نعمتهایی که در آیات پیشین و پسین این سوره ذکر شده، از جمله آفرینش آسمانها و زمین، خورشید و ماه، میوهها و نعمتهای بهشتی، همگی نشانههای آشکار رحمت و قدرت خداوند هستند. تکرار این آیه در سوره رحمن، برای تأکید بر عظمت نعمتها و بیدار کردن وجدان انسانهاست تا در برابر این همه احسان، زبان به شکر و ستایش بگشایند و از کفران و انکار بپرهیزند. این خطاب به هر دو گروه جن و انس است، زیرا هر دو مکلّف به شکر نعمتهای الهی هستند و در برابر آنها مسئولاند.

فواید و پیامهای آیه:

• نعمتهای خداوند آنقدر زیاد و متنوع است که شمارش آنها ممکن نیست و انسان باید در برابر آنها humility و شکرگزاری پیشه کند.
• این آیه انسان را به تفکر در نعمتهای الهی دعوت میکند تا از طریق شناخت نعمتها، به شناخت خداوند و محبت او برسد.
• انکار نعمتهای خداوند، نه تنها نشانه ناسپاسی است، بلکه موجب محرومیت از رحمت و برکت الهی میشود.
• خطاب به جن و انس نشان میدهد که همه موجودات مکلف در برابر خداوند مسئولاند و هیچکس از دایره تکلیف و شکرگزاری خارج نیست.
• این آیه روحیه امید و رغبت به ایمان را تقویت میکند، زیرا خداوند با یادآوری نعمتها، بندگان را به سوی خود جذب میکند و نشان میدهد که او مهربان و بخشنده است.