سوره مجادله — آیه 16

معانی کلمات:

• جُنَّة: سپر، پوشش و محافظ.
• صَدّوا: بازداشتند و منع کردند.
• سبیل الله: راه خدا، یعنی اسلام و طاعت الهی.
• عذاب مهین: عذابی خوارکننده و ذلتبار.

تفسیر آیه:

منافقان، سوگندهای دروغین خود را سپر و پوششی برای حفظ جان و مال خویش قرار دادند. آنان با اظهار اسلام و قسمهای دروغ، خود را از کشته شدن به دلیل کفرشان نجات میدادند و مسلمانان را از تعرض به آنان و گرفتن اموالشان بازمیداشتند. به این وسیله، هم خود و هم دیگران را از راه خدا که همان اسلام و ایمان است، بازداشتند و با تضعیف روحیه مسلمانان و ایجاد تردید در دلهایشان، مردم را از پذیرش حق منصرف کردند. بنابراین، برای آنان عذابی خوارکننده و ذلتبار در آتش دوزخ مهیاست؛ عذابی که آنان را خوار و رسوا میسازد و کیفر استکبارشان در برابر ایمان به خدا و رسولش و بازداشتن مردم از راه او خواهد بود.

فواید و پیامهای آیه:

• سوگند دروغ و استفاده از دین به عنوان ابزار حفظ منافع دنیوی، از بزرگترین گناهان است و انسان را به ذلت و خواری در دنیا و آخرت میکشاند.
• منافقان با نیرنگ و فریب، دشمنی خود را پنهان میکنند؛ اما خداوند بر همه اسرار آنان آگاه است و وعده عذاب مهین به آنان داده است.
• صدّ از راه خدا (بازداشتن مردم از ایمان و عمل صالح) گناهی نابخشودنی است که عذاب سختی به دنبال دارد.
• مؤمن باید مراقب باشد که فریب ظاهر و سوگندهای افراد را نخورد و در شناخت دشمنان واقعی اسلام هوشیار باشد.
• این آیه هشداری است برای همه که ریا و نفاق در هر لباسی که باشد، سرانجامی جز خواری و عذاب ندارد و اخلاص و صداقت در ایمان، تنها راه نجات و سعادت است.