Аль-Анам сүрөсү — Аят 104

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• بَصَائِرُ (басаир): «басаир» — «басыра» сөзүнүн көптүк түрү, мааниси «анык далилдер, көздү ачкан нерселер». Бул жерде Курандагы жана пайгамбар алып келген ачык-айкын далилдер, акыйкатты көрсөтүүчү нурлар дегенди билдирет.
• أَبْصَرَ (абсара): «көрдү» деген мааниде, бул жерде «акыйкатты көрдү, тааныды, ыйман келтирди» деген мааниде колдонулган.
• عَمِيَ (амия): «сокур болду» деген мааниде, бул жерде «акыйкатты көрбөдү, кабыл албады, ыйман келтирбеди» деген мааниде.
• حَفِيظٍ (хафийз): «сактоочу, көзөмөлдөөчү, эсебин жүргүзүүчү» деген мааниде.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Оо, пайгамбар, адамдарга айт: силерге Раббиңер тарабынан ачык-айкын далилдер, акыйкатты көрсөтүүчү нурлар келди. Бул далилдер Куранда жана пайгамбар алып келген окууларда камтылган. Ким бул далилдерди көрүп, акыйкатты таанып, ага ыйман келтирсе — анын пайдасы өзүнө гана тиет. Ал эми ким акыйкатты көрбөй, ага көз жумуп, кабыл албаса — анын зыяны да өзүнө гана кайтат. Сен аларга көзөмөлдөөчү, алардын иш-аракеттерин эсептеп жүргүзүүчү эмессиң. Сенин милдетиң — жеткирүү, эскертүү. Ал эми кимди туура жолго салуу, кимди адаштыруу — Аллахтын өз илими жана хикматы боюнча гана болот.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Акыйкаттын далилдери ачык-айкын: Аллах Таала ар бир адамга акыйкатты таануу үчүн жетиштүү далилдерди берген. Курандын өзү эле эң чоң далил, аны окуп-үйрөнүү аркылуу ар бир адам туура жолду таба алат.
• Ар ким өзү үчүн жооптуу: Ыйман келтирүү же келтирбөө — ар бир адамдын өз тандоосу. Ким туура жолду тандаса, өзүнө пайда; ким адашса, өзүнө зыян. Бул аят ар бир адамды ой жүгүртүүгө, акыйкатты изденүүгө чакырат.
• Пайгамбардын милдети — жеткирүү гана: Пайгамбар алейхис-салам адамдарды мажбурлабайт, ал эми жеткирүүчү гана. Бул исламдын ар бир адамдын эркин тандоосуна урмат көрсөтөрүн көрсөтөт. Ислам — акыл-эске, ой жүгүртүүгө негизделген дин.
• Аллах — эң жакшы көзөмөлдөөчү: Адамдардын иш-аракеттерин Аллах гана толук билет жана эсебин жүргүзөт. Бул аят бизди жакшылык кылууга, жоопкерчиликти сезүүгө чакырат.
• Куран — нур жана басыйрат: Куран аркылуу адам акыйкатты көрө алат, жашоосуна туура багыт алат. Куранды окуу, үйрөнүү — жүрөктү жарык кылып, акылды ойготкон рухий азык.