انعام سۈرىسى — ئايەت 104

1) قىسقىچە سۆز ئىزاھاتى:

• بَصَائِرُ (بەسائىر): «بَصِيرَة» نىڭ كۆپلۈكى بولۇپ، ئېنىق دەلىل-پاكىتلار، روشەن پەرقلەندۈرگۈچى ئىللىم-نۇرلار دېگەن مەنىدە. بۇ يەردە قۇرئان ۋە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئېلىپ كەلگەن ئېنىق دەلىللەرنى كۆرسىتىدۇ.
• أَبْصَرَ (ئەبسارا): كۆردى، يەنى ھەقىقەتنى تونۇپ يەتتى، ئىمان ئېيتتى.
• عَمِيَ (ئەمىيە): كور بولدى، يەنى ھەقىقەتنى كۆرمەي، ئۇنى رەت قىلدى.
• حَفِيظٍ (ھەفىيز): ساقچى، كۆزەتچى، ھېساباتچى. يەنى ئەمەللىرىڭلارنى ساقلاپ ھېسابلىغۇچى.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى پەيغەمبەر، مۇشرىكلارغا ئېيتقىن: سىلەرگە پەرۋەردىگارىڭلار تەرىپىدىن ئېنىق دەلىل-پاكىتلار، روشەن ئىللىم-نۇرلار كەلدى. بۇلار قۇرئان كەرىمدە ۋە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئېلىپ كەلگەن تەلىملەردە ئوچۇق بايان قىلىنغان. كىمكى بۇ دەلىللەرنى كۆرۈپ، ھەقىقەتنى تونۇپ، ئىمان ئېيتسا، ئۇنىڭ پايدىسى ئۆزىگە قايتىدۇ؛ كىمكى ھەقىقەتنى كۆرمەي، ئۇنى رەت قىلسا، زىيانىمۇ ئۆزىگە بولىدۇ. مەن سىلەرنىڭ ئەمەللىرىڭلارنى كۆزىتىپ، ھېسابلاپ تۇرغۇچى ئەمەس، مەن پەقەت پەرۋەردىگارىم تەرىپىدىن ئەۋەتىلگەن ئەلچىمەن، ھەقىقىي كۆزەتچى ۋە ھېساباتچى ئاللاھ تائالادۇر.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، ئاللاھ تائالا ھەر بىر ئىنسانغا ھەقىقەتنى تونۇش ئۈچۈن ئېنىق دەلىللەرنى ۋە روشەن يوللارنى ئاتا قىلغان. كىمكى ئەقلىنى ئىشلىتىپ، قەلبىنى ئاچسا، ھىدايەت نۇرىغا ئېرىشىدۇ؛ كىمكى ھەسسىياتىغا ۋە ھاۋايى-ھەۋەسىگە ئەگىشىپ، ھەقىقەتنى كۆرمەسلىككە ئۆزىنى تاشلىسا، زىيان تارتىدۇ. بۇ ئايەت يەنە شۇنى ئوچۇق كۆرسىتىدۇكى، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ۋەزىپىسى پەقەت يەتكۈزۈش، ھېساب ئېلىش ئەمەس. شۇڭا ھەر بىر ئىنسان ئۆز ئەمەلىنىڭ مەسئۇلىيىتىنى ئۆزى ئۈستىگە ئېلىشى كېرەك.

بۇ ئايەت بىزنى ھەقىقەتنى ئىزدەشكە، ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى چوڭقۇر ئويلىنىشقا ۋە ئۇنىڭ يېتەكچىلىكىگە ئىنتىلىشكە تەرغىب قىلىدۇ. ئاللاھ تائالا بىزنى ھەقىقەتنى كۆرەلەيدىغان كۆز، ئاڭلايالايدىغان قۇلاق ۋە چۈشىنەلەيدىغان قەلب بىلەن سىرلاندۇرسۇن!