سوره انعام — آیه 141

## تفسیر آیه ۱۴۱ سوره انعام

### معانی واژگان:

• أَنشَأَ: آفرید، پدید آورد، ایجاد کرد.
• جَنَّاتٍ: باغها، بوستانها.
• مَعْرُوشَاتٍ: باغهایی که درختانشان بر داربستها و تکیهگاهها بالا رفتهاند، مانند انگور و مو.
• غَیرِ مَعْرُوشَاتٍ: باغهایی که درختانشان بدون داربست و بر ساقههای خود ایستادهاند، مانند درختان معمولی.
• أُکُلُهُ: میوه و ثمره آن.
• مُتَشَابِهٍ: همانند و مشابه در ظاهر و شکل.
• حَقَّهُ: حقوق واجب مالی (زکات و صدقات).
• حَصَادِهِ: هنگام برداشت و درو محصول.
• تُسرِفُوا: زیادهروی کنید، از حد اعتدال تجاوز کنید.

### تفسیر آیه:

خداوند متعال همان کسی است که باغهایی را آفرید که برخی از آنها بر داربستها بالا میروند مانند تاکستانهای انگور، و برخی بدون داربست بر ساقههای خود استوارند مانند درختان میوه. او نخلها و کشتزارها را آفرید در حالی که میوهها و طعمهایشان با یکدیگر متفاوت است. همچنین زیتون و انار را آفرید که برگها و ظاهرشان شبیه یکدیگر است، اما میوه و طعمشان متفاوت است.

ای مردم! از میوههای اینها هنگامی که به بار نشستند بخورید و روز برداشت محصول، حق واجب آن (زکات و صدقات) را بپردازید و در خوردن و انفاق اسراف و زیادهروی نکنید. خداوند اسرافکاران را دوست نمیدارد و از آنها خشنود نیست.

این آیه نشان میدهد که همه این نعمتها از سوی خداوند آفریده شده و او آنها را برای بندگانش مباح و حلال گردانیده است، پس هیچ کس حق ندارد چیزی را که خدا حلال کرده حرام کند یا در مصرف آن زیادهروی نماید.

### فواید و پیامهای آیه:

1. شناخت نعمتهای الهی: این آیه انسان را به تأمل در آفرینش گیاهان، میوهها و تنوع آنها دعوت میکند تا از این طریق به عظمت خالق پی ببرد و شکرگزار نعمتهای او باشد.
2. استفاده حلال از نعمتها: خداوند به صراحت اجازه داده که از میوهها و محصولات بهرهمند شویم و این نشاندهنده وسعت رحمت و لطف اوست که نعمتهایش را برای بندگان حلال کرده است.
3. پرداخت حقوق مالی: آیه بر اهمیت پرداخت زکات و صدقات در زمان برداشت تأکید میکند و این امر باعث پاک شدن مال و کمک به نیازمندان جامعه میشود و روحیه همدلی و انفاق را در جامعه تقویت میکند.
4. نهی از اسراف: اسلام دین اعتدال است و اسراف در هر زمینهای (خوراک، انفاق، و حتی عبادت) مورد نارضایتی خداوند است. این آیه مسلمانان را به میانهروی و پرهیز از زیادهروی دعوت میکند تا جامعهای متعادل و سالم داشته باشند.
5. ردّ تحریمهای ناروا: از آنجا که مشرکان برخی از محصولات و حیوانات را بر خود حرام کرده بودند، این آیه بطلان چنین تحریمهایی را بیان میکند و تأکید دارد که تنها خداوند حق حلال و حرام کردن دارد و او همه این نعمتها را برای بندگانش مباح ساخته است.