سوره انعام — آیه 140

معانی کلمات:

• سَفَهًا: به دلیل سبک‌مغزی و نادانی.
• افتراءً: دروغ بستن و نسبت ناروا دادن به خداوند.

تفسیر آیه:

به راستی که زیانکار شدند کسانی که فرزندان خود را از روی جهالت و سبک‌مغزی، بدون هیچ دانش و آگاهی‌ای کشتند. این اشاره به رسم زشت و وحشیانه‌ی «وَأد» (زنده‌به‌گور کردن دختران) در دوران جاهلیت دارد که به خاطر ترس از فقر یا ننگِ اسارت انجام می‌شد. آنان همچنین برخی از روزی‌هایی را که خداوند به آنان عطا کرده بود (مانند بحیره، سائبه، وصیله و حامی) بر خود حرام کردند و این تحریم را به دروغ به خداوند نسبت دادند و گفتند که خداوند چنین دستور داده است. خداوند متعال در پایان این آیه، آنان را سخت سرزنش کرده و می‌فرماید: به راستی که اینان گمراه شدند و هرگز به راه هدایت و رستگاری نرفتند. زیرا تعیین حلال و حرام تنها از آنِ خداست و هیچ کس — چه فرد و چه گروه — حق ندارد بدون اجازه‌ی پروردگار، چیزی را بر خود یا دیگران حرام یا حلال کند.

فواید و پیام‌های آیه:

• این آیه نشان می‌دهد که جهل و نادانی، ریشه‌ی بسیاری از فاجعه‌های انسانی است؛ همان‌گونه که مشرکان به خاطر جهل، مرتکب قتل فرزندان خود شدند. پس علم و آگاهی، بزرگ‌ترین نعمت الهی برای بشر است.
• حلال و حرام تنها در اختیار خداوند است و هیچ بشری حق ندارد بدون دلیل شرعی، چیزی را حرام یا حلال اعلام کند. این اصل، ضامن سلامت دین و زندگی انسان‌هاست.
• نسبت دادن دروغ به خداوند، از بزرگ‌ترین گناهان است و انسان را از راه حق دور می‌کند. پس باید در دین‌داری، از هرگونه تحریف و بدعت پرهیز کرد.
• اسلام آمد تا کرامت انسان را پاس بدارد و جان و مال و فرزندان را از گزند جهل و خرافه محافظت کند؛ بنابراین پیروی از قرآن، راه نجات از هرگونه گمراهی و زیان است.