Sure En'âm — Ayet 141

Kelime Anlamları:

• Enşee (أَنشَأَ): Yaratmak, var etmek, meydana getirmek.
• Cennât (جَنَّاتٍ): Bahçeler, bostanlar.
• Ma'ruşât (مَّعْرُوشَاتٍ): Asma gibi çardaklara, direklere kaldırılmış, yüksekçe yetişen bitkiler.
• Ğayru Ma'ruşât (غَيْرَ مَعْرُوشَاتٍ): Gövdesi üzerinde yerde yayılan, desteğe ihtiyaç duymayan bitkiler.
• Ekul (أُكُلُهُ): Meyvesi, tadı, yenilen kısmı.
• Müteşâbih (مُتَشَابِهًا): Birbirine benzeyen, görünüşü aynı olan.
• Israf (إِسْرَاف): Haddi aşmak, ölçüyü kaçırmak, aşırı gitmek.

Tefsir:

Bu mübarek ayet-i kerimede Yüce Allah, kudretinin ve rahmetinin engin tecellilerini önümüze seriyor. Ey insanlar! O Allah'tır ki, sizin için sayısız bahçeler yaratmıştır. Kimi bahçelerdeki bitkiler çardaklara sarılarak yükselir, kimi bitkiler ise gövdeleri üzerinde dimdik durur. Hurma ağaçlarını, türlü türlü ekinleri, meyveleri, tatları, renkleri birbirinden farklı olan ürünleri O yaratmıştır. Zeytin ve nar gibi meyveler vardır ki, yaprakları ve görünümleri birbirine benzer; fakat meyvelerinin tadı, lezzeti ve çeşidi birbirinden farklıdır. İşte tüm bu nimetleri yaratan, onları sizin istifadenize sunan Allah'tır.

Allah Teâlâ bu nimetleri verirken sadece yaratmakla kalmamış, aynı zamanda onlardan faydalanmayı da helal kılmıştır. Bu yüzden ayette "Meyve verdiği zaman meyvelerinden yiyin" buyrulmaktadır. Bu, bir izin ve teşviktir. Ancak bu iznin yanında bir de sorumluluk vardır: "Hasat günü hakkını verin." Yani Allah'ın size verdiği bu nimetlerin bir şükrü olarak, o gün ihtiyaç sahiplerinin, yoksulların hakkını gözetin, zekâtını ve sadakasını verin. Bu, malın bereketlenmesine vesile olan en büyük amellerdendir.

Ardından gelen uyarı ise son derece önemlidir: "İsraf etmeyin. Çünkü Allah israf edenleri sevmez." Burada sadece yemekte içmekte israftan değil, aynı zamanda infakta, harcamada, malı gereksiz yere saçıp savurmaktan da bahsedilmektedir. İsraf, Allah'ın verdiği nimetlere karşı bir nankörlüktür. Oysa Allah, kullarının ölçülü, dengeli ve şükredici olmasını sever. İsraf edenler ise O'nun sevgisinden mahrum kalırlar.

Bu ayet bize şunu öğretir: Allah'ın nimetleri saymakla bitmez. Her bir nimet, O'nun varlığının ve kudretinin bir delilidir. Bu nimetlere karşı görevimiz; onları helal dairesinde, ölçülü bir şekilde kullanmak, şükretmek ve ihtiyaç sahiplerini unutmamaktır. Unutmayalım ki, verilen her nimetin bir hesabı vardır ve o nimetlerin hakkını vermek, bizi Allah'ın sevgisine ve rızasına ulaştıran en güzel yoldur.