Ənam surəsi — Ayə 145

بسم الله الرحمن الرحيم

Kəlmələrin mənaları:

• Meytə: Dini qaydalara uyğun kəsilmədən ölmüş heyvan.
• Dəmən-məsfuhan: Axıdılmış, axan qan.
• Rics: Murdar, çirkin, haram olan şey.
• Fisq: Allahın itaətindən çıxmaq, günah iş görmək.
• Ühillə liğayrillah: Allahdan başqasının adı ilə kəsilən heyvan.
• Muztar: Çarəsiz qalan, aclıq üzündən məcburiyyət qarşısında qalan şəxs.
• Ğayrə bağin: Halal yemək tapmaq imkanı olduğu halda, haramı iştaha ilə istəyən deyil.
• Və la adin: Həddi aşmayan, yalnız canını qurtarmaq üçün lazım olan qədər yeyən.

Təfsir:

Ey Peyğəmbər! Bu ayə, cahiliyyə dövründə insanların özlərinə görə bəzi heyvanları özbaşına haram edib, bəzilərini isə halal saymalarına cavab olaraq nazil olmuşdur. Allah-təala sənə buyurur: De ki, mənə vəhy olunan bu müqəddəs kitabda, yeyən bir insanın yeyə biləcəyi şeylər içərisində haram edilmiş bir şey tapmıram. Lakin bu dörd şey istisnadır:

Birincisi: Meytə - yəni şəriətə uyğun şəkildə kəsilmədən ölən heyvan. Çünki onun qanı çıxmadığı üçün murdar sayılır.

İkincisi: Axıdılmış qan - yəni heyvan kəsildiyi zaman axan qan. Bu da murdar olduğu üçün haramdır.

Üçüncüsü: Donuz əti - çünki donuz özü murdar bir heyvandır və onun əti də murdar sayılır.

Dördüncüsü: Allahdan başqasının adı ilə kəsilən heyvan - bu, böyük günahdır və fisq adlanır. Çünki bu əməl Allahın əmrinə qarşı çıxmaq və Ona şərik qoşmaqdır.

Bu haramların hamısı insanların mənfəəti üçündür. Allah bəndələrinə rəhm edərək onları zərərli şeylərdən qorumuşdur. Lakin İslam dini asanlıq dinidir. Əgər bir insan aclıq üzündən çarəsiz qalarsa və bu haram olan şeylərdən başqa yeməyə bir şey tapa bilməzsə, o zaman ona bu haramlardan yalnız canını qorumaq üçün lazım olan qədər yeməyə icazə verilir. Lakin bu icazə iki şərtlədir: o, halal yemək tapmaq imkanı olduğu halda haramı iştaha ilə istəməməli və yalnız aclığını yatırmaq üçün lazım olan miqdardan artıq yeməməlidir.

Ey insanlar! Allahın bu hökmü Onun sonsuz mərhəmətinin və bəndələrinə olan sevgisinin göstəricisidir. O, sizə çətinlik yox, asanlıq istəyir. Bu ayədən də görürük ki, İslam dini nə qədər mükəmməl və insanların ehtiyaclarına uyğun bir dindir. Allah-təala buyurur: "Şübhəsiz ki, Rəbbin çox bağışlayandır, çox rəhmlidir." Yəni O, çarəsiz qalan bəndəsinin bu vəziyyətini bilir və onu bağışlayır.

Bu ayə bizə öyrədir ki, Allahın hökmləri hikmət və mərhəmət üzərində qurulmuşdur. Biz də Allahın əmrlərinə tabe olmalı, haramlarından çəkinməli və Onun rəhmətinə ümid bəsləməliyik. Çünki Allah bəndələrinə ən yaxın olandır, onların ehtiyaclarını biləndir və onlara ən gözəl şəkildə rəhm edəndir.