Аль-Анам сүрөсү — Аят 165

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• خَلَائِفَ (халаиф) — «خليفة» сөзүнүн көптүк түрү. Мааниси: бирөөнүн ордун баскан, анын ордуна келген адамдар. Бул жерде: мурунку элдердин ордуна келген, алардан кийин жер бетинде жашап калган муундар дегенди билдирет.
• دَرَجَاتٍ (даражат) — «даража» сөзүнүн көптүк түрү. Мааниси: тепкичтер, деңгээлдер, артыкчылыктар.
• لِّيَبْلُوَكُمْ (лийаблууакум) — «силерди сынашы үчүн» дегенди билдирет. «Балаа» (сыноо) сөзүнөн алынган.
• سَرِيعُ الْعِقَابِ (сариъул-икааб) — «жазасы тез жетүүчү» дегенди билдирет.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала өзүнүн кудуретин жана мээримин билдирип, адамдарга кайрылып айтат: Ал силерди жер бетинде мурунку элдердин ордун басуучулар кылып койду. Мурунку муундар жок болгондон кийин, силер алардын ордуна келип, жер бетинде жашап, аны оңдоп-түзөө милдетин алдыңар. Ошондой эле Ал силердин араңарда байлык, күч-кубат, билим, ден соолук жана башка жактан айырмачылыктарды жаратып, кээ бириңерди кээ бириңерден жогору койду. Бул артыкчылыктар силерди сыноо үчүн берилди — ким Аллахтын берген нээматтарына шүгүр кылып, ага баш ийээрин, ким карсыздык кылаарын аныктоо үчүн. Чынында, сенин Раббиң — эй Мухаммад (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) — каапырлык кылып, Ага баш ийбегендерди тез жазалоочу. Ал эми ким тообо кылып, ыйман келтирип, жакшы иштерди кылса, Аллах аны кечирүүчү жана ага мээримдүү. Аллахтын жазасы тез жетет, анткени келе жаткан нерсе жакын, ал эми жакын нерсе тез жетет. Ошол эле учурда Аллах тообо кылган пенделерин кечирет жана аларга мээрим кылат.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Аллахтын жер бетиндеги орун басары болуу артыкчылыгы: Ар бир муун жер бетинде Аллахтын орун басары катары жашайт. Бул бизге чоң жоопкерчилик жүктөйт — жерди оңдоп-түзөө, адилеттик орнотуу жана Аллахтын буйруктарын аткаруу. Бул артыкчылык бизди Аллахка жакындатуучу жол.
• Айырмачылыктар — сыноо: Байлык, билим, күч-кубат жана башка нээматтардагы айырмачылыктар — бул Аллахтын сыноосу. Ким көбүрөөк нээмат алса, ошончо жоопкерчилик алат. Бул бизди шүгүр кылууга, нээматтарды жакшылык жолунда колдонууга үндөйт.
• Тез жаза жана кечирим: Аллахтын жазасы тез, бирок Ал кечиримдүү жана мээримдүү. Бул бизге үмүт берет — канчалык күнөө кылсак да, тообо кылып, Аллахка кайтсак, Ал бизди кечирет. Бул исламдын сулуулугу — ал ар дайым үмүт жана кечирим эшигин ачык кармайт.
• Шүгүр кылуу жана жакшылык кылуу: Аллахтын берген нээматтарына шүгүр кылуу, аларды жакшылык жолунда колдонуу — биздин милдетибиз. Бул бизди бактылуу кылат жана коомго пайдалуу болууга үндөйт.
• Ислам — жаратылышка ылайыктуу дин: Аллахтын жер бетиндеги орун басары болуу, нээматтарды башкаруу жана сыноолорго чыдамдуу болуу — бул адамдын жаратылышына ылайыктуу. Ислам бизге бул жашоодо туура жолду көрсөтөт жана акыретте бактылуулукка жеткирет.