انعام سۈرىسى — ئايەت 165

1. مەنىسى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج بولغان سۆزلەر:

• خَلَائِفَ: خەلىپىلەر، يەنى ئۆتكەن ئۈممەتلەردىن كېيىن زېمىندا قالغانلار ۋە ئۇنىڭغا ۋارىسلىق قىلغۇچىلار.
• دَرَجَاتٍ: دەرىجىلەر، مەرتىۋىلەر.
• لِيَبْلُوَكُمْ: سىلەرنى سىناش ئۈچۈن.
• سَرِيعُ الْعِقَابِ: ئازابى تېز يېتىپ كېلىدىغان.
• غَفُورٌ: ناھايىتى كەچۈرۈمچى.
• رَحِيمٌ: ناھايىتى مېھرىبان.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ئۆزىنىڭ قۇدرىتى ۋە ھېكمىتىنى بىلدۈرۈپ، ئىنسانلارغا مۇنداق خىتاب قىلىدۇ: ئۇ سىلەرنى زېمىندا ئۆتكەن ئۈممەتلەرنىڭ ئورنىغا قالدۇرغان ۋە ئۇلارغا ۋارىس قىلغان زاتتۇر. سىلەر ئۇلارنىڭ ئورنىغا كەلگەن خەلىپىلەر بولۇپ، زېمىننى ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرى بويىچە ئىمارەت قىلىشىڭلار كېرەك. ئاللاھ سىلەرنىڭ بەزىڭلارنى بەزىڭلاردىن رىزىق، كۈچ-قۇۋۋەت، ئەقىل-پاراسەت ۋە باشقا نەرسىلەردە ئۈستۈن قىلىپ، تۈرلۈك دەرىجىلەرگە كۆتۈردى. بۇ شۇنىڭ ئۈچۈنكى، ئۇ سىلەرگە بەرگەن نېمەتلەر ئارقىلىق سىلەرنى سىنايدۇ ۋە ئىمتىھان قىلىدۇ. كىم شۈكۈر قىلغۇچى، كىم كۇفرىلىق قىلغۇچى ئاشكارا بولىدۇ.

ئەي پەيغەمبەر، ھەقىقەتەن پەرۋەردىگارىڭ ئاسىيلىق قىلغۇچىلارغا تېز ئازاب بېرىدىغان زاتتۇر. ئۇنىڭ ئازابى كېچىكتۈرۈلمەيدۇ، چۈنكى ھەر قانداق كېلىدىغان ئىش يېقىندۇر. شۇنىڭ بىلەن بىرگە، ئۇ تەۋبە قىلغان ۋە ئىتائەت قىلغان بەندىلىرىگە ناھايىتى كەچۈرۈمچى ۋە مېھرىباندۇر. ئۇ ئۇلارنىڭ گۇناھلىرىنى كەچۈرۈپ، ئۇلارغا رەھىم-شەپقەت قىلىدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، بىز زېمىندا ئاللاھنىڭ خەلىپىلىرىمىز، شۇڭا ئاللاھ بەرگەن نېمەتلەرگە شۈكۈر قىلىشىمىز، ئۇنىڭ بۇيرۇقلىرىغا ئىتائەت قىلىشىمىز ۋە زېمىننى ئىمارەت قىلىشىمىز كېرەك. ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قورقۇپ، گۇناھلاردىن يېنىشىمىز ۋە ئۇنىڭ رەھمىتىگە ئۈمىد باغلىشىمىز لازىم. ئاللاھ تەۋبە قىلغۇچىلارنى ۋە ياخشى ئەمەل قىلغۇچىلارنى كەچۈرۈپ، ئۇلارغا رەھىم قىلىدۇ. بۇ ئايەت بىزنى ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنۇشقا، شۈكۈر قىلىشقا ۋە ئۇنىڭ رەھمىتىگە ئىنتىلىشكە تەرغىب قىلىدۇ.