Ənam surəsi — Ayə 165

Kəlmələrin mənaları:

• Xəlaif (خَلَائِف): "Xəlifə" sözünün cəmidir, yəni bir-birinin ardınca gələnlər, yer üzünü məskunlaşdıranlar, əvvəlki ümmətlərin yerinə keçənlər.
• Dərəcat (دَرَجَات): Məqamlar, yüksəkliklər, fərqli səviyyələr.
• Yəbluvəkum (لِيَبْلُوَكُمْ): Sizi sınağa çəksin, imtahan etsin.
• Atakum (آتَاكُمْ): Sizə verdiyi şeylər (mal, mülk, qüvvət, elm və s.).

Təfsir:

Ey insanlar! Allah-Təala sizi yer üzündə özündən əvvəlkilərin yerinə keçən xəlifələr etdi. Sizdən əvvəlki ümmətləri məhv etdikdən sonra onların yerinə sizi gətirdi ki, yer üzünü imar edəsiniz, orada Ona ibadət edəsiniz və Onun hökmlərini yerinə yetirəsiniz. Bu, Allahın sizə verdiyi böyük bir nemətdir.

Sonra Allah sizi bir-birinizdən üstün etdi. Kiminizə daha çox ruzi verdi, kiminizə daha çox qüvvət, kiminizə elm, kiminizə isə din və təqva baxımından üstünlük verdi. Bu fərqliliklər təsadüfi deyil, məqsədsiz deyildir. Allah bununla sizi imtahan etmək istəyir: görəsən, sizə verilən nemətlərə şükür edəcəksiniz, yoxsa nankorluq edəcəksiniz? Görəsən, sizə verilən üstünlükləri haqq yolunda istifadə edəcəksiniz, yoxsa öz nəfsinizin istəklərinə uyacaqsınız? Bu imtahan, kimin Allahın əmrinə itaət edib, kimin Ona asi olduğunu üzə çıxarmaq üçündür.

Ey Peyğəmbər! Bil ki, sənin Rəbbinin cəzası tezdir. O, Ona küfr edən və asi olanları tez bir zamanda yaxalayar. Çünki axirət yaxındır və gələcək hər şey tezdir. Lakin eyni zamanda O, çox bağışlayan və rəhm edəndir. Kim Ona iman gətirsə, saleh əməllər etsə və günahlarından tövbə edərsə, Allah onu bağışlayar və ona rəhm edər. "Qəfur" (bağışlayan) və "Rəhim" (rəhm edən) Allahın gözəl adlarındandır və Onun mərhəmətinin genişliyini göstərir.

Ey insanlar! Bu ayə bizə öyrədir ki, Allahın verdiyi hər nemət bir imtahandır. Kim bu imtahandan şükür və itaətlə çıxarsa, Allahın bağışlamasına və rəhmətinə qovuşar. Kim də nankorluq edib küfrə düşərsə, Allahın tez olan cəzası ilə üzləşər. Gəlin, Allahın bizə verdiyi nemətlərə şükür edək, Ona itaət edək və Onun rəhmətindən ümidimizi kəsməyək. Çünki Allahın rəhməti genişdir və O, tövbə edənləri sevir.