انعام سۈرىسى — ئايەت 164

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• أَبْغِي (ئەبغى): ئىزدەيمەن، تەلەپ قىلىمەن، ئىختىيار قىلىمەن دېگەن مەنىدە.
• رَبًّا (رەببەن): پەرۋەردىگار، ئىگە، تەربىيە قىلغۇچى دېگەن مەنىدە.
• تَكْسِبُ (تەكسىبۇ): كەسب قىلىدۇ، قازىنىدۇ، ئىشلەيدۇ دېگەن مەنىدە.
• وَازِرَةٌ (ۋازىرەتۇن): گۇناھ كۆتەرگۈچى، يۈك كۆتەرگۈچى جان دېگەن مەنىدە.
• وِزْرَ (ۋىزرە): گۇناھ، يۈك، ئېغىرلىق دېگەن مەنىدە.
• مَرْجِعُكُمْ (مەرجىئۇكۇم): قايتىدىغان جايىڭلار، قايتىشىڭلار دېگەن مەنىدە.
• فَيُنَبِّئُكُم (فەيۇنەببىئۇكۇم): ئاندىن سىلەرگە خەۋەر بېرىدۇ، ئۇقتۇرىدۇ دېگەن مەنىدە.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى پەيغەمبەر! مۇشرىكلارغا ئېيتقىن: مەن ئاللاھتىن باشقا بىر پەرۋەردىگارنى ئىزدەيمەنمۇ؟ ھالبۇكى ئاللاھ تائالا ھەممە نەرسىنىڭ پەرۋەردىگارىدۇر، ھەممە نەرسىنى يارىتىپ، ئىدارە قىلىپ، تەربىيە قىلىپ تۇرغۇچىدۇر. ئۇلار ئاللاھنى قويۇپ چوقۇنۇۋاتقان بۇتلىرىمۇ ئاللاھنىڭ يارىتىشى ۋە ئىدارىسى ئاستىدىدۇر. شۇڭا مەن پەقەت ئاللاھنىلا پەرۋەردىگار قىلىپ ئىختىيار قىلىمەن.

ھەر بىر جان ئۆزى قىلغان ياخشى-يامان ئەمەلىنىڭ نەتىجىسىنى ئۆزى تارتىدۇ، ھېچكىم باشقىنىڭ گۇناھىنى كۆتەرمەيدۇ. ھېچبىر گۇناھكار جان باشقىنىڭ گۇناھ يۈكىنى كۆتەرمەيدۇ. بۇ ئايەت شۇنى ئېنىق بايان قىلىدۇكى، ھەر كىم ئۆز ئەمىلىگە مەسئۇلدۇر، ھېچكىم باشقىنىڭ قىلمىشى ئۈچۈن جاۋابكار بولمايدۇ. بۇ ئاللاھنىڭ ئادالەتلىك ھۆكمىدۇر.

ئاندىن قىيامەت كۈنى ھەممىڭلار پەقەت پەرۋەردىگارىڭلارنىڭ دەرگاھىغا قايتىسىلەر. ئۇ كۈندە ئاللاھ تائالا سىلەرگە دۇنيادا ئىختىلاپ قىلىشقان دىن ئىشلىرى ھەققىدە خەۋەر بېرىدۇ، كىمنىڭ ھەق، كىمنىڭ باتىل ئىكەنلىكىنى ئېنىق ئوتتۇرىغا قويىدۇ. ھەق ئىشلىگەنلەر مۇكاپاتىنى، باتىل ئىشلىگەنلەر جازاسىنى ئالىدۇ.

3) دەۋەت ۋە نەسىھەت:

ئى ئىنسانلار! ئويلىنىڭلار، سىلەرنى يارىتىپ، رىزىق بېرىپ، ھاياتلىق ئاتا قىلغان زات ئاللاھتۇر. ئۇنىڭدىن باشقا سىغىنىدىغان ھېچبىر نەرسە سىلەرگە پايدا-زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ. شۇڭا پەقەت ئاللاھقىلا يۈزلىنىڭلار، ئۇنىڭغا تەۋبە قىلىڭلار. ھەر بىرىڭلار ئۆز ئەمىلىڭلارغا مەسئۇل، ھېچكىم باشقىنىڭ يۈكىنى كۆتەرمەيدۇ. قىيامەت كۈنى ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىغا قايتىسىلەر، شۇ كۈندە ھەق ئاشكارا بولىدۇ. ئاللاھنىڭ رەھمىتى كەڭ، تەۋبە قىلغانلارنى مەغپىرەت قىلىدۇ. ئىمان ئېيتىڭلار، ياخشى ئەمەللەر قىلىڭلار، ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنۇڭلار، ئۇنىڭ جەننىتىگە ئېرىشىڭلار. ئاللاھ ھەممىمىزنى ھىدايەت قىلغاي!