Аль-Анам сүрөсү — Аят 94

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• فُرَادَى — жалгыз, жалгыздан, эч ким жок, эч нерсе жок абалда.
• خَوَّلْنَاكُمْ — Биз силерге берген, ырыскы кылган нерселер (мал-мүлк, байлык, даража).
• وَرَاءَ ظُهُورِكُمْ — артыңарга, башкача айтканда, дүйнөдө калтырып кеткен нерселер.
• شُفَعَاءَكُمُ — силердин шапаатчыларыңар, ортомчуларыңар (буттар, айкелдер).
• زَعَمْتُمْ — ойлогон, ойлоп келген, жалган жорумуңар.
• تَقَطَّعَ بَيْنَكُمْ — араңардагы байланыш, ынтымак үзүлдү.
• ضَلَّ — жоголду, жок болду, пайдасыз болуп калды.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Кыямат күнү Аллах Таала каапырларга айтат: «Силер Бизге жалгыз келдиңер — мал-мүлкүңөр, байлыгыңар, даражаңар жок, эч ким жардам бере албайт. Биз силерди алгач жараткандагыдай эле — жылаңач, жалгыз абалда келдиңер. Дүйнөдө силерге берген нерселердин баарын артыңарга таштап келдиңер, аларды өзүңөр менен ала келген жоксуңар. Бул күндө силердин жаныңарда силер кудай деп эсептеген, силерге шапаат кылат деп ойлогон буттарыңарды, айкелдериңерди көрбөй турабыз. Силер аларды Аллахка шерик деп ойлогонсуңар, бирок алар жок. Араңардагы бардык байланыш, достук, таяныч үзүлдү. Силер ишенген, ишенип келген нерселериңердин баары жоголду, пайдасыз болуп калды».

Бул аят адам баласынын дүйнөдөгү бардык нерселерден — байлыктан, бийликтен, тууган-уруктан, достордон — ажырап, жалгыз Аллахтын алдына келерин эскертет. Ошондой эле, Аллахтан башка нерселерге таянган, аларды ортомчу кылган адамдардын ошол таянычтары пайда бербей, жоголуп кетерин ачык көрсөтөт.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Бул аят аркылуу ар бир адам өзүнүн акыркы күндө жалгыз Аллахтын алдына келерин түшүнөт. Бул бизди дүйнөгө ашыкча берилип кетүүдөн сактайт жана акырет үчүн даярдык көрүүгө чакырат.
• Аллахтан башка нерселерге (байлыкка, бийликке, адамдарга) таянуунун пайдасыз экенин көрсөтөт. Бул бизди чыныгы таяныч — Аллах экенин түшүнүүгө жетелейт.
• Ислам дини адамды жалгыздыктан коркпой, Аллахка гана ишенүүгө үйрөтөт. Бул — чоң тынчтык жана бейпилдик булагы.
• Аятта айтылгандай, дүйнөдөгү нерселер убактылуу, ал эми Аллахтын алдындагы жоопкерчилик түбөлүк. Бул ой бизди жакшылык иштерди кылууга, Аллахтын буйруктарын аткарууга шыктандырат.
• Ошондуктан, бул аят аркылуу адам өз жашоосунда эмнеге таянып жашаарын ойлонуп, Аллахка болгон ишенимин бекемдейт. Ислам — бул жалгыздыкта да, байлыкта да, жакырчылыкта да Аллах менен болууну үйрөткөн дин. Бул — чыныгы бакыттын жолу.