Аль-Араф сүресі — Аят 11

1. Сөздердің мағынасы:

• خَلَقْنَاكُمْ — сендерді жараттық (бұл жерде адамзаттың атасы Адам (ғ.с.) мен оның ұрпағы айтылып отыр).
• صَوَّرْنَاكُمْ — сендерге бейне, түр бердік (яғни ең көркем, үйлесімді пішінде жараттық).
• اسْجُدُوا — сәжде жасаңдар (бұл жерде құрметтеу, иілу мағынасында, ғибадат сәждесі емес).
• إِبْلِيسَ — Ібіліс (жындардың ішінен шыққан, періштелермен бірге болған мақұлық).
• مِّنَ السَّاجِدِينَ — сәжде жасаушылардан (яғни ол сәжде етпеді, бойсұнбады).

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ Тағала бұл аятта адамзатқа деген Өзінің үлкен нығметін еске салады. Ол адамзаттың атасы Адамды (ғ.с.) жоқтан жаратып, оған ең көркем, үйлесімді бейне берді. Бұл жаратылыс — Аллаһтың құдіретінің, даналығының және мейірімінің айқын көрінісі. Адамның жаратылуы тек бір адамның ғана емес, бүкіл адамзаттың жаратылуының бастауы болды, сондықтан «сендерді жараттық» деп бүкіл адамзатқа қаратылып айтылды.

Содан кейін Аллаһ періштелерге Адамға сәжде жасауды бұйырды. Бұл сәжде — ғибадат сәждесі емес, құрмет пен мойынсұну белгісі ретінде болды. Періштелер бірден бұйрықты орындап, сәжде жасады. Бірақ Ібіліс бұл бұйрыққа бағынбады, тәкаппарлық пен қызғаныш танытып, сәжде жасаушылардың қатарында болмады. Ол өзінің менмендігі мен Аллаһтың әміріне қарсы шығуы арқылы құлшылықтан бас тартты.

Бұл оқиға — адамзат үшін үлкен ғибрат. Аллаһ адамды ардақтап, періштелерге оған құрмет көрсетуді бұйырды. Ал Ібілістің бас тартуы — тәкаппарлықтың, менмендіктің және Аллаһтың әміріне қарсы шығудың қандай ауыр зардапқа әкелетінін көрсетеді.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Аллаһтың құдіреті мен даналығы: Адамды жоқтан жаратып, ең көркем бейнеде жарату — Аллаһтың шексіз құдіретінің дәлелі. Бұл әрбір адамды Аллаһтың жаратуына терең ой жүгіртуге шақырады.
• Адамның ардақтылығы: Аллаһ адамды ардақтап, періштелерге оған құрмет көрсетуді бұйырды. Бұл — адам баласының Аллаһ алдындағы қадір-қасиетінің жоғары екенін көрсетеді. Сондықтан әрбір адам өзін қадірлеп, Аллаһтың берген нығметтеріне шүкіршілік етуі керек.
• Тәкаппарлықтың зияны: Ібілістің сәжде жасамауы — тәкаппарлықтың адамды құлшылықтан, жақсылықтан және Аллаһтың разылығынан алыстататынын көрсетеді. Бұл — әрбір мұсылманға сабақ: менмендік пен тәкаппарлықтан сақтану керек.
• Бойсұнудың маңызы: Періштелердің бірден бойсұнып, сәжде жасауы — Аллаһтың әміріне мойынсұнудың үлгісі. Мұсылман адам Аллаһтың әмірлеріне қуанышпен, ішкі ризалықпен бойсұнуы тиіс.
• Исламның көркемдігі: Бұл аят адамзаттың жаратылуынан бастап, Аллаһтың адамға деген мейірімі мен қамқорлығын баяндайды. Ислам — адамды ардақтайтын, оны жақсылыққа, бойсұнуға және шүкіршілікке шақыратын дін. Бұл аят әрбір адамды Аллаһтың нығметтерін ойланып, Оған шүкіршілік етуге және Ібілістің жолынан сақтануға шақырады.