Cin surəsi — Ayə 24

1) Mənaları aydınlaşdırılması lazım olan kəlmələr:

• حَتَّىٰ إِذَا — "o vaxta qədər ki", "nəhayət ki", "belə ki".
• رَأَوْا — "gördülər", "gözləri ilə müşahidə etdilər".
• مَا يُوعَدُونَ — "onlara vəd olunan şey", yəni qiyamət günü onları gözləyən əzab.
• نَاصِرًا — "köməkçi", "yardım edən", "havadar".
• عَدَدًا — "say", "miqdar", burada "köməkçilərin sayı", "qüvvə" mənasındadır.

2) Ayənin təfsiri:

Uca Allah bu ayədə Peyğəmbərinə (sallallahu aleyhi və səlləm) və möminlərə səbir və dözüm tövsiyə edir. Kafirlər öz küfrlərində, inkar və inadlarında davam edirlər. Onlara vəd olunan əzab hələ gəlməmişdir; lakin o gün gəlib çatdıqda — qiyamət günü onlar öz gözləri ilə vəd olunduqları əzabı gördüklərində — o zaman açıq-aşkar biləcəklər ki, kimin köməkçisi daha zəif və kimin qüvvəsi, sayı daha azdır. Onlar özlərinin güclü olduqlarını, çoxlu tərəfdarları olduğunu zənn edirdilər; möminləri isə zəif və az sayılı hesab edirdilər. Lakin həqiqət o gün üzə çıxacaq: əsl zəif və köməksiz olanlar kafirlərin özləridir, çünki onların nə Allah tərəfindən bir havadarı, nə də əzabdan qurtaracaq bir qüvvəsi olacaqdır. Möminlər isə Allahın yardımına, Onun dəstəyinə arxalanırlar — və Allahın verdiyi dəstək ən güclü dəstəkdir, Onun ordusu isə ən çox olan ordudur.

Bu ayə bizə öyrədir ki, dünya həyatında güc, say, sərvət və tərəfdar çoxluğu ilə öyünənlər axirətdə heç bir köməkçi tapa bilməyəcəklər. Əsl qüvvət və əsl qələbə yalnız Allaha təvəkkül edənlərin, Onun yolunda səbir edənlərin tərəfindədir. Ona görə də heç vaxt haqqın azlığına, batilin çoxluğuna aldanmamalıyıq. Tarix boyu peyğəmbərlərə iman gətirənlər az olub, onlara qarşı çıxanlar isə çox görünüb — lakin sonda qələbə həmişə Allahın vədlərinə güvənən möminlərin olub.

Ey insan! Bu ayə sənə xoş bir müjdə və ciddi bir xəbərdarlıqdır. Müjdə budur: əgər sən Allahın yolunda olsan, azlığın səni qorxutmasın — çünki sənin köməkçin Allahdır. Xəbərdarlıq isə budur: əgər haqqa qarşı inad edib küfründə davam edərsənsə, o gün gəlib çatdıqda peşmançılıq heç bir fayda verməyəcək. Elə isə bu gün, əzab gəlməmişdən əvvəl, tövbə edib Allaha tərəf dönmək ən ağıllı yoldur. Quran sənə doğru yolu göstərir; onun çağırışına qulaq as, çünki o, sənin dünya və axirət səadətinin açarıdır.