سورت انسان — آیت 1

1. د کلمو معناګانې:

• «هَلْ»: دلته د «قَدْ» په معنا ده، يعنې «يقينًا» يا «په تحقيق سره».
• «أَتَى عَلَى»: تېر شو، راغی او تېر شو.
• «حِينٌ»: يو اوږد مهال، يوه موده.
• «الدَّهْرِ»: زمانه، وخت.
• «شَيْئًا مَّذْكُورًا»: يو داسې څيز چې يادېدونکی وی، پېژندل شوی او نوم يې يادېږي.

1. د آيت تفسير:

الله تعالی په دې آيت کې د انسان پر پيدايښت او د هغه پر لومړني حالت غور را اړوی. معنا دا ده چې په يقين سره په انسان (آدم عليه السلام) باندې داسې يو اوږد مهال تېر شوی چې هغه هېڅ داسې يادېدونکی څيز نه و؛ نه يې نوم و، نه يې اثر و، نه يې وجود و. هغه په بشپړه توګه معدوم و او هيڅ ډول يادونه يې نه کېده. دا د الله تعالی د قدرت او عظمت ښکارندويي کوي چې له داسې يو معدوم او نه يادېدونکي څيز څخه يې بيا يو داسې مخلوق پيدا کړ چې د ځمکې خليفه يې وګرځاوه، ورته عقل او شعور يې ورکړ، او د پوهې او علم وړتيا يې ورکړه.

دا آيت په حقيقت کې د انسان د عاجزۍ او د الله تعالی د لامحدود قدرت يادونه کوي. که انسان په خپل پيل باندې غور وکړي چې څنګه له هيڅ څخه پيدا شوی، نو بايد د خپل خالق په وړاندې تواضع وکړي او د هغه د نعمتونو شکر وباسي.

1. ګټې او عبرتونه:

• دا آيت انسان ته د تواضع او عاجزۍ درس ورکوي؛ ځکه چې هغه له هيڅ څخه پيدا شوی او خپله هيڅ وړتيا نه لري.
• د الله تعالی د قدرت او عظمت ښکارندويي کوي چې له معدوم څخه موجود پيدا کوي.
• انسان بايد د خپل پيدايښت په اړه فکر وکړي او پوه شي چې د هغه رزق، عمر، روغتيا او ټول نعمتونه د الله تعالی له فضله دي.
• دا آيت د قيامت د ورځې د ژوند د بيا پيدايښت په اړه هم دليل دی؛ ځکه چې هغه څوک چې له هيڅ څخه يې انسان پيدا کړی، هغه بيا هم د هغه د بيا ژوندي کولو توان لري.
• په دې آيت کې د انسان د عزت او کرامت يادونه ده چې الله تعالی هغه له هيڅ څخه پيدا کړ او داسې يې وګرځاوه چې فرښتې يې وړاندې سجده وکړه.