İnsan surəsi — Ayə 1

1) Bəzi sözlərin izahı:

• هَلْ (həl): Burada sual mənasında deyil, təsdiq və xəbər vermək mənasındadır — yəni "həqiqətən", "artıq", "doğrudan da".
• حِينٌ (hīn): Bir müddət, bir zaman parçası.
• الدَّهْر (əd-dəhr): Uzun zaman, əzəli-əbədi zaman axını.
• مَذْكُورًا (məzkūr): Xatırlanan, adı çəkilən, tanınan.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayə insana öz yaranışının əvvəlini xatırladır və onu düşünməyə dəvət edir. Allah buyurur ki, insanın üzərindən uzun bir zaman keçmişdir — o zaman insan hələ yox idi, heç bir adı-sanı yox idi, heç kimsə onu xatırlamırdı. Nə bir əsəri var idi, nə bir izi, nə də bir adı. Sonra Allah onu yaratdı, ona ruh üfürdü və onu danışan, düşünən, seçim edən bir varlıq etdi.

Bu ayə insana öz acizliyini və Allahın sonsuz qüdrətini dərk etdirir. İnsan bir zamanlar heç bir şey deyildi — nə var idi, nə də adı çəkilirdi. Lakin Allahın lütfü ilə varlıq aləminə gəldi, şərəfləndi və yer üzünün xəlifəsi oldu. Bu, Allahın insana verdiyi böyük dəyərin göstəricisidir.

Ey insan! Sənin varlığın təsadüf deyil, Allahın hikmətli yaratmasının nəticəsidir. Səni yoxdan var edən, sənə ad verən, səni tanıdan və şərəfləndirən Rəbbinə şükür et. Sən bir zamanlar xatırlanmayan bir heçlik idin; indi isə sənə düşünmək, iman gətirmək və yaxşı əməllər etmək qabiliyyəti verilmişdir. Bu böyük neməti dəyərləndir və səni yaradan Allahı tanı, Ona ibadət et və Onun yolunda yaxşı işlər gör. Unutma ki, səni yoxdan var edən Allah, səni yenidən diriltməyə də qadirdir.