Аль-Инсан сүрәсе — Аять 1

Күрсәтелгән сүзләрнең мәгънәсе:

• һәл — монда «әйе, инде булды» мәгънәсендә килә.
• әтә — үтте, килде.
• әл-инсән — монда Адәм галәйһиссәлам күздә тотыла.
• һин — вакыт, чор, озын заман.
• әд-дәһр — заман, дәвер, вакыт агымы.
• шәй-ән мәзкүрән — искә алырлык, зикер ителерлек әйбер, ягъни булган, танылган нәрсә.

Аять тәфсире:

Әйе, инде Адәм галәйһиссәламгә кадәр дәверләр узды. Ул вакытта ул әле бернәрсә дә түгел иде — аның исеме дә, зикере дә юк иде. Ул — балчыктан яратылганчы, аңа рух өрелгәнче, ул озын заманнар буена юклыкта калды. Аның барлыгы, кеше буларак яшәве, аның исеме телгә алынуы — болар барысы да соңрак, Аллаһ аны яратканнан соң гына булды. Бу аять кешенең тәүге барлыкка килүен, аның элек юк булуын, соңыннан Аллаһның кодрәте белән яратылуын искә төшерә. Кеше үзенең килеп чыгышының гадилеген, башлангычның юклыктан булуын аңласын өчен, Аллаһ моны бәян итә.

Аятьтән алынган гыйбрәтләр:

• Кеше үзенең килеп чыгышы турында уйлансын: ул элек юк иде, Аллаһ аны юктан бар итте. Димәк, аның яшәве, сәламәтлеге, акылы — барысы да Аллаһның рәхмәте.
• Кешегә тәкәбберлек, үзен зур санау ярамас, чөнки аның башы — гади бер юклык иде.
• Аллаһның кодрәте бөек: ул юкны бар итә, үлекне терелтә, әҗәлсезгә гомер бирә. Шуңа күрә кеше Аллаһка тәүбә итеп, Аңа гына гыйбадәт кылырга тиеш.
• Бу аять кешене Аллаһның нигъмәтләренә шөкер итәргә өнди: син булмаган чакта синең өчен әзерләнгән рәхмәтләрнең күплегенә игътибар ит.