سوره انسان — آیه 1

معانی کلمات:

• هَلْ: در اینجا به معنای «تحقیقاً» و «به راستی» است، نه برای پرسش.
• أَتَى: گذشت و سپری شد.
• حِینٌ: مدتی از زمان.
• الدَّهْر: زمان طولانی و روزگار.
• مَذْکُورًا: یادشده، شناختهشده و دارای نام و نشان.

تفسیر آیه:

به راستی که بر انسان (آدم علیهالسلام) مدتی طولانی از روزگار گذشت که در آن، چیزی نبود که نام و نشانی داشته باشد و ذکری از او در میان باشد. یعنی پیش از آنکه خداوند او را بیافریند و روح در او بدمد، وجودی نداشت که از او یاد شود یا شناخته گردد. این آیه به نعمت بزرگ آفرینش انسان اشاره دارد که پس از آن دوران نیستی و ناشناختگی، خداوند او را آفرید و به او شخصیت و جایگاه والایی بخشید.

فواید و پیامهای آیه:

1. یادآوری نعمت وجود و حیات: انسان باید به این بیندیشد که پیش از این، هیچ نبود و خداوند او را از نیستی به هستی آورد؛ پس شایسته است که پیوسته شکرگزار این نعمت بزرگ باشد.
2. تواضع و فروتنی: دانستن این حقیقت که آغاز ما هیچ بودهایم، انسان را از تکبر و غرور بازمیدارد و او را به خاکساری در برابر خالق توانا وامیدارد.
3. امید به رحمت الهی: خدایی که انسان را از هیچ آفرید و به او چنین مقام و کرامتی بخشید، قطعاً میتواند او را دوباره زنده کند و به بهترین سرنوشت برساند؛ پس هیچگاه نباید از رحمت خدا ناامید شد.
4. توجه به هدف آفرینش: این آیه انسان را به تأمل در هدف خلقت خویش فرا میخواند تا بداند که بیهوده آفریده نشده و باید در این زندگی، راه بندگی و رستگاری را بپیماید.