Ат-Тауба сүрөсү — Аят 30

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• عُزَيْرٌ (Узайр): Яхудилердин арасында пайгамбар же такыба адам катары белгилүү болгон инсан. Алар аны Кудайдын уулу деп эсептешкен.
• الْمَسِيحُ (Аль-Масих): Иса пайгамбардын (алейхи салам) наамы. «Масих» сөзү «майланган», «баталанган» дегенди билдирет.
• يُضَاهِئُونَ (юзахиун): Окшошушат, туурашат деген мааниде. Башкача айтканда, алардын сөзү мурунку каапырлардын сөзүнө окшош.
• قَاتَلَهُمُ اللَّهُ (каталахумуллах): Аллах аларга каргыш айтты, жок кылсын деген мааниде. Бул алардын жалган сөзүнө болгон катуу жооп.
• أَنَّىٰ يُؤْفَكُونَ (анна юъфакүн): Кантип адашып кетишет? Кантип акыйкаттан бурулуп кетишет? деген суроо.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала яхудилер менен христиандардын эң чоң катачылыктарынын бирин ачыктап берет. Яхудилер Узайрды «Аллахтын уулу» деп эсептешсе, христиандар Иса Масихти «Аллахтын уулу» деп эсептешет. Бул экөө тең Аллахка шерик кошуу — эң оор күнөө.

Аллах бул сөздөрдү «алардын ооздорунан чыккан сөз» деп мүнөздөйт. Башкача айтканда, алар бул сөздү эч кандай далилсиз, негизсиз айтышат. Алар муну акыл-эстен, илимден эмес, жөн гана ооздорунан чыгарышат.

Андан соң Аллах алардын бул сөзү мурунку каапыр адамдардын сөзүнө окшош экенин билдирет. Мурункулар да «периштелер Аллахтын кыздары» деп айтышкан. Демек, алардын баары бир эле адашуу жолунда.

«Аллах аларга каргыш айтты» деген сүйлөм алардын бул жалган сөзүнүн канчалык оор экенин көрсөтөт. Акырында Аллах: «Кантип алар акыйкаттан бурулуп кетишет?» — деп таң калып, алардын адашуусунун чоңдугун баяндайт. Акыйкат ачык турганда, алар кантип жалганга бет алышат?

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Таухиддин маанисин терең түшүнүү: Бул аят Аллахтын жалгыздыгын, Ага эч кимди шерик кылбоо керектигин ачык көрсөтөт. Ислам — бул таза монотеизм, Аллахка эч кимди теңештирбейт.
• Акыйкаттын ачыктыгы: Аллах бизге акыйкатты ачык көрсөткөн. Адам баласы акыйкаттан бурулуп кетпеши үчүн, илим жана далил менен иш кылышы керек.
• Жалган сөздөрдөн сактануу: Аят бизге ооздон чыккан ар бир сөзгө жоопкерчиликтүү болууну үйрөтөт. Далилсиз сүйлөө, жалган айтуу — каапырлардын жолу.
• Исламдын туура жол экендиги: Бул аят аркылуу Исламдын Аллахты таануудагы туура жол экенин көрөбүз. Исламда Аллахтын уулу, кызы, шериги жок. Ал жалгыз, теңдеши жок, баарынан улук.
• Кечирим жана туура жолго кайтуу: Аллах адамдарды адашуудан сактап, туура жолго баштоо үчүн пайгамбарларды жана китептерди жиберген. Ким акыйкатты издесе, Аллах ага жол көрсөтөт.

Бул аят бизди Аллахтын жалгыздыгына ишенүүгө, Ага эч кимди шерик кылбоого, ошондой эле ар бир сөзүбүздү далил менен айтууга чакырат. Ислам — бул акыйкаттын, илимдин жана туура жолдун дини.