سوره توبه — آیه 69

معانی کلمات:

• خَلاق: بهره و نصیب (از خیر یا شر).
• خوض: فرو رفتن در باطل و سخنان بیهوده و تکذیب حق.

تفسیر آیه:

ای منافقان! حال شما در کفر و استهزا و تکذیب، دقیقاً مانند حال امتهای پیشین است که پیش از شما بودند؛ آنها از نظر نیروی جسمی و توانمندی از شما قویتر بودند و اموال و فرزندان بیشتری داشتند. اما با وجود این همه امکانات، تنها به بهره و نصیب خود از لذتهای زودگذر دنیا دل خوش کردند و از آن بهرهها بهرهمند شدند و در پی شهوات و هوسهای خود رفتند. شما نیز ای منافقان، همانند آنان، از بهره و نصیب خود در این دنیای فانی بهرهمند شدید و در لذتها و شهوات غرق گشتید، همانگونه که پیشینیان شما از بهره خود بهرهمند شدند. شما نیز مانند آنان در باطل و تکذیب حق و طعن بر پیامبر فرو رفتید، همانگونه که آنان در تکذیب پیامبرانشان فرو رفتند. این گروه که چنین صفات زشتی دارند، کسانی هستند که اعمالشان در دنیا و آخرت تباه و باطل شده است؛ زیرا اعمالشان بر پایه کفر و نفاق بود و هیچ ارزشی نزد خداوند ندارد. و اینان همان زیانکاران حقیقی هستند که هم خود را گمراه کردند و هم سرمایه وجود خویش را از دست دادند و به جای سعادت ابدی، شقاوت جاودان را برای خود خریدند.

فواید و پیامهای آیه:

1. هشدار به غافلان: این آیه هشدار جدی به همه انسانهاست که مبادا فریب قدرت، ثروت و فرزندان را بخورند و به جای پرداختن به آخرت، تنها در پی لذتهای زودگذر دنیا باشند؛ چرا که این امکانات هیچ ارزشی در برابر رضایت خداوند ندارد.
2. سنّت الهی در امتها: تاریخ امتهای پیشین نشان میدهد که قدرت و ثروت هیچ قومی را از عذاب الهی نجات نداد؛ بنابراین نباید به داشتههای مادی خود مغرور شویم.
3. پرهیز از همگامی با باطل: مؤمن نباید در راه و روش منحرفان و کافران گام بردارد و در باطل فرو رود؛ چرا که نتیجه چنین کاری تباهی اعمال و زیانکاری در هر دو جهان است.
4. اهمیت نیت و پایه ایمان: اعمال تنها زمانی ارزش دارند که بر پایه ایمان و اخلاص استوار باشند؛ وگرنه هر قدر هم زیاد باشند، در پیشگاه خداوند نابود و بیاثر خواهند بود.
5. دعوت به عبرتآموزی: انسان عاقل باید از سرنوشت امتهای پیشین عبرت بگیرد و به جای تکرار خطاهای آنان، راه هدایت و رستگاری را پیش گیرد تا از زیانکاران نباشد.