توبہ سۈرىسى — ئايەت 99

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• ئەئراب: ئەرەبىستان چۆل-باياۋانلىرىدا ياشايدىغان كۆچمەن ئەرەبلەر.
• قۇربات: «قۇربە» سۆزىنىڭ كۆپلۈك شەكلى بولۇپ، «يېقىنلىق» ۋە «ئاللاھقا يېقىنلاشتۇرىدىغان ئەمەل» دېگەن مەنىدە.
• سەلەۋات: «سەلات» سۆزىنىڭ كۆپلۈك شەكلى بولۇپ، بۇ يەردە «پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ دۇئاسى ۋە ئىستىغفارى» دېگەن مەنىدە.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە چۆل-باياۋاندا ياشايدىغان ئەرەبلەرنىڭ ئىچىدە مۇناپىقلار ۋە ئىككى يۈزلىمىلەر بولغىنىدەك، ئىمانى پۇختا، ئىخلاسلىق مۇئمىنلەرمۇ بارلىقىنى بىلدۈرمەكتە. ئۇلار ئاللاھقا ۋە ئاخىرەت كۈنىگە چىن دىلىدىن ئىشىنىدۇ، قىيامەت كۈنىنىڭ ھەق ئىكەنلىكىگە، ياخشى-يامان ئەمەللەرنىڭ مۇكاپات-جازاسى بارلىقىغا ئىقرار قىلىدۇ.

بۇ مۇئمىن ئەرەبلەر ئاللاھ يولىدا سەرپ قىلغان مال-مۈلكىنى، جىھاد ۋە خەير-ساخاۋەت يولىدا بەرگەن نەپىقىسىنى پەقەت ئاللاھنىڭ رازىلىقىنى ۋە يېقىنلىقىنى ئىزدەش ئۈچۈن قىلىدۇ. ئۇلار بۇ ئىنفاقنى ئاللاھقا يېقىنلىشىشنىڭ ۋاسىتىسى قىلىدۇ، شۇنداقلا پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ئۇلار ئۈچۈن دۇئا قىلىشى ۋە ئىستىغفار ئېيتىشىنى ئۈمىد قىلىدۇ. ئۇلار پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ دۇئاسىنىڭ بەرىكەتلىك ئىكەنلىكىگە ئىشىنىپ، شۇ دۇئا ئارقىلىق ئاللاھنىڭ رەھمىتىگە ئېرىشىشنى ئارزۇ قىلىدۇ.

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ئۇلارنىڭ بۇ ئىخلاسلىق ئەمەللىرىنى ئۆزى تەستىقلاپ: «بىلىڭلاركى، ئۇلارنىڭ بۇ ئىنفاقى ۋە پەيغەمبەرنىڭ دۇئاسى ھەقىقەتەن ئۇلار ئۈچۈن ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا يېقىنلىق ۋە مەرتىۋە»، دەپ بىلدۈردى. بۇ ئاللاھنىڭ ئۇلارنىڭ ئىتىقادىنىڭ توغرىلىقىغا ۋە ئۈمىدىنىڭ ھەقلىقىغا بەرگەن گۇۋاھلىقىدۇر.

ئاندىن ئاللاھ تائالا ئۇلارغا بۈيۈك بىر بېشارەت بېرىپ: «ئاللاھ ئۇلارنى ئۆز رەھمىتىگە كىرگۈزىدۇ»، دېدى. بۇ ئۇلارنىڭ ئاللاھنىڭ كەڭ رەھمىتى ۋە مەغپىرىتىگە ئېرىشىپ، جەننەتكە كىرىدىغانلىقىنىڭ ۋەدىسىدۇر. «سەي» ھەرپى بۇ ۋەدىنىڭ چوقۇم ئەمەلگە ئاشىدىغانلىقىنى، شەكسىز بولىدىغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ.

ئايەتنىڭ ئاخىرىدا ئاللاھ تائالا ئۆزىنىڭ «غەپۇر» ۋە «رەھىم» ئىكەنلىكىنى، يەنى بەندىلىرىنىڭ گۇناھلىرىنى مەغپىرەت قىلغۇچى ۋە ئۇلارغا چەكسىز مېھرىبان ئىكەنلىكىنى بىلدۈردى. بۇ ئۇلارنىڭ رەھمەتكە كىرىشىنى تېخىمۇ مۇقىملاشتۇرىدۇ ۋە ئۇلارنىڭ ئۈمىدىنى كۈچەيتىدۇ.

3) دەۋەت ۋە ئىلھام:

ئەي مۇسۇلمان قېرىنداشلار! بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئىمان ۋە ئىخلاس قەلبنىڭ ئىشىدۇر، ئۇ مەلۇم بىر جاي ياكى مەلۇم بىر قەۋمگە خاس ئەمەس. چۆل-باياۋاندا ياشىغان ئەرەبلەرنىڭ ئىچىدە مۇناپىقلار بولغىنىدەك، ئىخلاسلىق مۇئمىنلەرمۇ بار ئىدى. شۇڭا بىز باشقىلارنى پەقەت تاشقى كۆرۈنۈشىگە قاراپ باھالىماسلىقىمىز، بەلكى ئەمەللىرىنىڭ ئىخلاسىغا ۋە قەلبىنىڭ پاكلىقىغا قارىشىمىز كېرەك.

يەنە بىر مۇھىم ساۋاق شۇكى، ئاللاھ يولىدا قىلغان ھەر قانداق ئىنفاق، ھەر قانداق ياخشى ئەمەل، ئەگەر ئىخلاس بىلەن قىلىنسا، ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا زايە بولمايدۇ. ئۇ ئەمەل ئىنساننى ئاللاھقا يېقىنلاشتۇرىدۇ ۋە ئاخىرەتتە بۈيۈك مۇكاپاتقا ئېرىشتۈرىدۇ. شۇڭا بىز مال-مۈلكىمىزنى، ۋاقتىمىزنى ۋە كۈچ-قۇۋۋىتىمىزنى ئاللاھ يولىدا سەرپ قىلىشتىن چەكلىنمەيلى، بەلكى بۇنى بىر پۇرسەت ۋە شەرەپ دەپ بىلەيلى.

ھەمدە بىز پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ دۇئاسىنىڭ بەرىكىتىگە ئېرىشىش ئۈچۈن، ئۇ زاتنىڭ سۈننەتلىرىگە ئەمەل قىلىشىمىز، ئۇنىڭ ئۈممىتىگە مېھرىبان بولۇشىمىز ۋە ئۇنىڭ يولىدا مۇستەھكەم تۇرۇشىمىز كېرەك. ئاللاھ تائالا بىزنىڭ ھەممىمىزنى ئۆز رەھمىتىگە كىرگۈزسۇن، گۇناھلىرىمىزنى مەغپىرەت قىلسۇن ۋە بىزنى ئىخلاسلىق بەندىلىرىدىن قىلسۇن. ئامىن.