Йунус сүрөсү — Аят 19

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• أُمَّةً وَاحِدَةً (үммәтән уаахидәтән): бир үммөт, бирдиктүү жамаат — баары бир ишенимде, бир жолдо болгон коом.
• فَاخْتَلَفُوا (фахталафуу): алар айырмаланып, бөлүнүп кетишти — ар кандай диндерге, ар кандай көз караштарга бөлүнүштү.
• كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِن رَّبِّكَ (калиматүн сабакат мин раббика): Раббиңден мурун өткөн сөз — Аллахтын алдын ала айткан чечими, башкача айтканда кыяматка чейин адамдардын арасында өкүм чыгарбоо тууралуу Аллахтын убадасы.
• لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ (лакудия байнаһум): алардын ортосунда өкүм чыгарылмак — башкача айтканда, адилеттүү чечим айтылмак.
• يَخْتَلِفُونَ (яхталифуун): алар талашып-тартышып жаткан нерселер.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта адамзаттын тарыхына токтолуп, баштапкы абалды эскерет. Башында бүт адамдар бир үммөт болушкан — баары Аллахты жалгыз деп билишкен, Таухид (Аллахтын жалгыздыгы) ишениминде болушкан. Бирок убакыт өткөн сайын адамдар өздөрүнүн ичиндеги каалоолорго, дүйнөлүк кызыкчылыктарга ээрчип, ар кандай диндерге, ар кандай жолдорго бөлүнүп кетишкен. Кээ бирөөлөр акыйкатта бекем турса, кээ бирөөлөр адашып, каапырлыкка кеткен.

Эгерде Аллах Таала тарабынан мурун эле белгиленген бир чечим болбосо — башкача айтканда, Аллах адамдардын ортосунда дүйнө жашоосунда эле акыркы өкүм чыгарбай, алардын талаш-тартыштарын Кыямат күнүнө калтыраарын чечпегенде — анда Аллах алардын ортосунда дароо эле өкүм чыгарып, акыйкатта болгондорду адашкандардан ажыратып, адашкандарды жок кылмак. Бирок Аллахтын даанышмандыгы жана мээрими буга жол бербейт: Ал адамдарга тобо кылууга, ойлонууга, туура жолго кайтууга мүмкүнчүлүк берет. Ошондуктан акыркы чечим Кыямат күнүнө калтырылган.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Ислам — баштапкы табигый жол: Бул аят адамзат баштап эле Аллахты жалгыз деп билүү, Таухид ишениминде болуу менен баштаганын айтат. Демек, Ислам — адам баласынын табигый, баштапкы абалына кайтуусу. Бул Исламдын адамзат тарыхынын тереңинде жаткан тамырлары бар экенин көрсөтөт.
• Аллахтын мээрими жана акыйкаттыгы: Аллах адамдарды күнөө кылганы үчүн дароо жазалабайт. Ал тобо кылууга, оңолууга убакыт берет. Бул — Аллахтын чексиз мээриминин белгиси. Ошол эле учурда Аллах акыйкатты орнотуучу, адилеттүү өкүм чыгаруучу Зат экенин да эскертет.
• Акыйкатты издөө — милдет: Адамдар ар кандай жолдорго бөлүнүп кеткен бул дүйнөдө акыйкатты издөө, туура жолду табуу ар бир адамдын милдети. Ислам — ошол акыйкат жол. Бул аят бизди ой жүгүртүүгө, акыйкатты издеп, Аллахтын жолуна кайтууга чакырат.
• Кыямат күнүндөгү акыйкат сот: Дүйнөдө көп талаш-тартыштар чечилбей калат, көп акыйкаттар жашырылат. Бирок Кыямат күнү Аллах бардык талаштарды чечип, ар кимге акыйкат өкүм чыгарат. Бул — момундарга сооротуу, зулумдукка кабылгандарга үмүт берет.
• Ыймандуу болуу — чоң бакыт: Адамдар бөлүнүп кеткен бул заманда Аллахтын жолунда бекем туруу, Таухид ишенимин сактоо — чоң бакыт жана артыкчылык. Бул аят бизди ыймандуу болууга, акыйкат жолдо бекем турууга чакырат жана Исламдын нурлуу жолунда жүргөнүбүз үчүн Аллахка шүгүр кылууга үндөйт.