Йунус сүрөсү — Аят 18

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• وَيَعْبُدُونَ — «Алар сыйынышат»: Аллахтан башка нерселерге кулдук кылышат.
• مِن دُونِ اللَّهِ — «Аллахтан башка»: Аллахты кошпой, башка нерселерди.
• مَا لَا يَضُرُّهُمْ وَلَا يَنفَعُهُمْ — «Аларга зыян да, пайда да бере албаган нерселерге»: буттар сыяктуу эч кандай пайда-зыяны жок нерселер.
• شُفَعَاؤُنَا — «Биздин шапаатчыларыбыз»: кыяматта биз үчүн ортомчу болуп, кечирим сурайт деп ойлогондору.
• أَتُنَبِّئُونَ اللَّهَ — «Аллахка кабар бересиңерби?»: Аллахка билдиресиңерби, маалымдайсыңарбы деген мааниде, бул жооп берүү жана жемелөө маанисинде айтылган.
• سُبْحَانَهُ وَتَعَالَىٰ — «Ал таза жана бийик»: Аллах шерик кошуудан аруу жана жогору.
• عَمَّا يُشْرِكُونَ — «Алардын шерик кошкон нерселеринен»: мушриктердин Аллахка кошкон шериктеринен.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Мушриктер Аллахтан башка, өздөрүнө эч кандай зыян да, пайда да бере албаган буттарга сыйынышат. Ал буттар жөндөн жөн таш же жыгач сыяктуу нерселер, алар эч нерсеге кудуреттүү эмес. Анан алар: «Бул буттар Аллахтын алдында биздин шапаатчыларыбыз, алар биз үчүн кечирим сурап, ортомчу болушат» — деп айтышат. Бирок бул алардын жөн эле ойдон чыгарган сөзү, эч кандай негизи жок.

Оо, пайгамбар, аларга айт: «Силер Аллахка асмандарда да, жерде да Аллах билбеген нерсени билдирип жатасыңарбы?» Башкача айтканда, силер Аллахка шерик же шапаатчы бар деп айтып жатасыңар, ал эми Аллах асмандарда да, жерде да Өзүнө эч кандай шерик жок экенин билет. Эгерде чындап эле силер айткандай шапаатчылар болсо, Аллах аларды силерден да жакшы билмек. Демек, силердин сөзүңөр жалган жана негизсиз.

Аллах мушриктердин айткан шерик кошуу сөздөрүнөн таза жана бийик. Ал эч кандай шериги жок, жалгыз Аллах.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга тартуучу ойлор:

• Бул аят Аллахтын жалгыздыгын, Анын эч кандай шериги жок экенин ачык көрсөтөт. Ислам — бул таза монотеизм, Аллахты жалгыздоо дини. Бул адамдын жүрөгүнө тынчтык жана ишеним берет, анткени адам бир гана Кудайга таянат, ортомчуларга муктаж болбойт.
• Пайда-зыяны жок нерселерге сыйынуу адамды төмөндөтөт, ал эми Аллахка сыйынуу адамды бийиктетет. Ислам адамды акылдуу, ойлонуучу болууга чакырат: эч нерсеге жарабаган нерсеге эмес, баарынын Кожоюну болгон Аллахка гана сыйынууга үндөйт.
• Аллахка шерик кошуу — эң чоң күнөө. Бирок Аллах анын кечирилишине жол ачат, эгер адам тообо кылса. Ислам — кечирим жана ырайым дини. Аллахка кайтуу аркылуу адам куткарылат.
• Бул аят бизге Аллахтын илими чексиз экенин, Ага эч нерсе жашыруун эмес экенин үйрөтөт. Ошондуктан адамдар Аллахка чындыкты айтып, жалгандан алыс болушу керек.
• Ислам адамды ортомчуларга эмес, түздөн-түз Аллахка кайрылууга үйрөтөт. Бул адамдын ар-намысын сактайт, аны эч кимге көз каранды кылбайт. Аллахка дуба кылуу, кечирим суроо — баары түздөн-түз Ага гана болот.
• Бул аят бизди Аллахтын улуулугун, Анын тазалыгын жана бийиктигин түшүнүүгө чакырат. Аллахка шерик кошуудан алыс болуп, Аны жалгыздоо — бакыттын жана тынчтыктын жолу.