سوره یونس — آیه 19

معانی کلمات:

• أُمَّةً وَاحِدَةً: یک امت و یک گروه بر یک آیین و یک راه.
• فَاخْتَلَفُوا: پس پراکنده شدند و راههای گوناگون برگزیدند.
• کَلِمَةٌ سَبَقَتْ: حکم و فرمانی که از پیش در علم و تقدیر خداوند گذشته است.
• لَقُضِیَ بَیْنَهُمْ: هر آینه میان آنان داوری میشد و کار یکسره میگردید.

تفسیر آیه:

مردم در آغاز، یک امت بیش نبودند؛ همگی بر فطرت توحید و آیین یکتاپرستی بودند و راهی جز حق نمیشناختند. اما پس از آن، به سبب ظلم و هوای نفس، اختلاف کردند؛ برخی بر ایمان استوار ماندند و برخی به کفر و شرک گراییدند و به آیینهای گوناگون پراکنده شدند. اگر فرمانی که از پیش از جانب پروردگارت صادر شده بود نبود — بدین معنا که داوری نهایی میان بندگان در دنیا انجام نگیرد و مهلت داده شود تا روز قیامت — هر آینه در همین دنیا میان آنان داوری میشد و در همان چیزی که اختلاف میکنند، عذاب و هلاکت بر باطلگرایان نازل میگشت و اهل حق نجات مییافتند. اما حکمت الهی اقتضا کرده است که این امتحان و آزمایش ادامه یابد و جدایی حق از باطل در روز رستاخیز آشکار گردد.

فواید و پیامهای آیه:

• انسانها در آغاز بر فطرت پاک و توحیدی آفریده شدهاند و اختلاف و تفرقه، امری عارضی و ناشی از انحراف از فطرت است؛ پس بازگشت به وحدت و یکپارچگی بر محور حق، بازگشت به اصل انسانی است.
• مهلت و تأخیر در عذاب، نشانه رحمت و صبر پروردگار است و فرصتی برای توبه و بازگشت فراهم میکند.
• داوری نهایی در روز قیامت خواهد بود؛ پس نباید از دیدن پیروزی ظاهری باطل نگران شد، بلکه باید به عدالت قطعی خداوند در آخرت ایمان داشت.
• اختلاف در دین، ریشه در هوای نفس و ظلم دارد و تنها راه نجات، پیروی از حق و کنار نهادن تعصبات است.
• این آیه انسان را به وحدت و پرهیز از تفرقه دعوت میکند و میآموزد که تفاوتهای دینی نباید موجب دشمنی شود، بلکه باید در پی یافتن حقیقت بود.