سورت يونس — آیت 19

د مهمو کلمو معنا:

• أُمَّةً وَاحِدَةً: پر يو دين (توحيد) باندې متفق خلک.
• فَاخْتَلَفُوا: بيا دوى بېل بېل شول او په مختلفو دينونو ووېشل شول.
• كَلِمَةٌ سَبَقَتْ: هغه پرېکړه او حکم چې له مخکې نه د الله له طرفه صادر شوی دی.
• لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ: نو د دوى ترمنځ به (په دې نړۍ کې) فيصله شوې وای.

تفسیر:

ټول انسانان په پیل کې پر يو دين باندې وو، او هغه د توحيد او اسلام دين و. خو بيا وروسته دوى سره بېل شول؛ ځينو پر حق باندې ثابت قدم وو، او ځينو کفر او شرک غوره کړ. که دا خبره نه وای چې الله تعالی له مخکې پرېکړه کړې ده چې د خپلو بندګانو سره به په دې نړۍ کې صبر او مهلت کوي او د دوى د ګناهونو سزا به سمدستي نه ورکوي، نو خو به يې د دوى ترمنځ په همدې نړۍ کې فيصله کړې وای — چې باطل او کافر به يې هلاک کړي وای او حق او مومن به يې ژغورلی وای. خو د الله حکمت دا دی چې د امتحان موده روانه ده او فيصله به د قيامت په ورځ کې کېږي، کله چې هر څوک به د خپلو عملونو بدله ترلاسه کوي.

فايدې:

1. دا چې د انسانانو اصلي اصل او فطرت پر توحيد ولاړ دی، او اختلاف او تفرقه وروسته پېښه شوې ده — نو موږ بايد د خپل اصلي دين (اسلام) په لور رجوع وکړو.
2. د الله صبر او مهلت ورکول د هغه د رحمت او حکمت نښه ده، چې بندګانو ته د توبې او سمون فرصت ورکوي.
3. دا چې د الله فيصله به حتماً وي، که په دې نړۍ کې نه وي نو په آخرت کې به خامخا وي — نو مومن بايد له دې خبرې ډاډه اوسي چې حق به بریالی کېږي او باطل به له منځه ځي.
4. اختلاف او بېلتون د انسانانو د خپلې غلطۍ پايله ده، نه د الله د تقدير جبر — نو موږ بايد د اختلاف د لاملونو د لرې کولو هڅه وکړو او پر حق سره يووالی وساتو.