سوره هود — آیه 9

معانی کلمات:

• أَذَقْنَا: چشانیدیم، به او دادیم (کنایه از رساندن نعمت و رحمت).
• رَحْمَةً: نعمت، بخشایش و لطف الهی مانند سلامت، امنیت، ثروت و... .
• نَزَعْنَاهَا: آن را گرفتیم و سلب کردیم.
• لَيَئُوسٌ: بسیار ناامید و مأیوس از بازگشت رحمت.
• كَفُورٌ: بسیار ناسپاس و کفرانکنندهی نعمتها.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به یکی از ضعفهای اخلاقی انسان اشاره میکند و میفرماید: اگر به انسان از جانب خود نعمتی بچشانیم و رحمتی مانند سلامتی، بینیازی، آرامش و امنیت عطا کنیم، سپس آن نعمت را از او بگیریم و به حالت سختی و محرومیت برگردانیم، او دچار ناامیدی شدید از رحمت خدا میشود و گمان میکند که این نعمت هرگز باز نخواهد گشت. در چنین حالتی، او نعمتهای پیشین را فراموش میکند و بهجای صبر و امیدواری، به کفران و ناسپاسی روی میآورد و زبان به شکایت و ناشکری میگشاید. این آیه نشان میدهد که انسانِ ناسپاس، در برابر بلا و گرفتاری، دو واکنش ناپسند دارد: یأس و ناامیدی از لطف پروردگار، و کفران و انکار نعمتهایی که قبلاً دریافت کرده است.

فواید و پیامهای آیه:

• انسان باید در برابر سختیها و از دست دادن نعمتها، به رحمت و لطف الهی امیدوار باشد و هرگز از بازگشت نعمت مأیوس نشود، چرا که خداوند قادر است هر لحظه دوباره عطا کند.
• ناسپاسی در برابر نعمتهای گذشته، نشانهی ضعف ایمان است؛ مؤمن واقعی در هر حال شکرگزار است، چه در نعمت و چه در سختی.
• این آیه ما را به صبر و استقامت دعوت میکند و میآموزد که دنیا محل آزمون است و گاهی گرفتن نعمت، خود امتحانی برای سنجش شکر و صبر بنده است.
• یادآوری این حقیقت که همهی نعمتها از آنِ خداست، باعث میشود انسان در برابر از دست دادن آنها، به جای ناامیدی، به خدا پناه ببرد و از او طلب بازگشت رحمت کند.