سوره هود — آیه 10

معانی کلمات:

• نَعْماءَ: آسایش، گشایش و فراوانی نعمت.
• ضَرّاءَ: سختی، تنگدستی و زیان.
• السَّیِّئات: در اینجا به معنای سختیها، مصیبتها و ناملایمات است.
• فَرِحٌ: شادیِ مغرورانه و سرمستیِ همراه با بطر (طغیان در نعمت).
• فَخُور: بسیار فخرکننده و خودستا که بر مردم برتری میجوید.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به حالِ ناسپاسِ انسان اشاره میکند که وقتی سختی و گرفتاری به او میرسد، دچار یأس و ناامیدی میشود؛ اما به محض اینکه پس از آن سختی، نعمت و آسایش به او میچشانیم، با غرور و سرمستی میگوید: «دوری و سختی از من رفت و همهی بلاها تمام شد!» او در این حالت نه تنها شکرگزارِ خداوند نیست، بلکه چنان مغرور و شادمان میشود که از یادِ پروردگار غافل میگردد و به خود میبالد و بر دیگران فخر میفروشد. این توصیفِ حالِ کسی است که نعمت را از خود میداند و فراموش میکند که بخشندهی آن خداست و او را در سختی و راحتی آزمایش میکند.

فواید و پیامهای آیه:

• انسان در برابر فراز و نشیبهای زندگی باید میانهرو باشد؛ نه در سختی ناامید و نه در راحتی مغرور و خودپسند.
• نعمتهای الهی امانتهایی هستند که باید با شکرگزاری و تواضع از آنها نگهداری کرد، نه با فخر و برتریجویی بر بندگان خدا.
• شادیِ همراه با بطر و تکبر، نشانهی ضعف ایمان است؛ مؤمن در خوشیها شکرگزار است و در سختیها صبور.
• این آیه به ما میآموزد که نگاه ما به نعمتها باید نگاهی الهی باشد؛ هر نعمتی از سوی خداست و هر سختی نیز حکمتی دارد، پس نه نعمت ما را مغرور کند و نه سختی ما را از رحمت خدا ناامید سازد.