سوره یوسف — آیه 36

معانی کلمات:

• فَتَیان: دو جوان یا دو غلامِ پادشاه.
• أَعْصِرُ خَمْرًا: انگور را میفشارم تا شراب شود (در اینجا «خمر» به معنای انگور است).
• تَأْوِیلِهِ: تعبیر و سرانجامِ آن خواب.
• مِنَ الْمُحْسِنِینَ: از نیکوکاران و کسانی که در عبادت و معامله با خلق، نیکویی میکنند.

تفسیر آیه:

هنگامی که یوسف علیهالسلام به زندان افتاد، دو جوانِ دیگر نیز همراه او وارد زندان شدند. این دو، غلامانِ پادشاه بودند؛ یکی ساقی (شرابدار) و دیگری خبّاز (نانپز) پادشاه. یکی از آن دو گفت: «من در خواب دیدم که انگور میفشارم تا شراب درست کنم.» دیگری گفت: «من دیدم که بر روی سرم نانی حمل میکنم و پرندگان از آن میخورند.» سپس هر دو رو به یوسف کرده و گفتند: «ای یوسف! ما را از تعبیر این خوابها آگاه کن؛ زیرا تو را از نیکوکاران میبینیم و میدانیم که در علم تعبیر خواب، دانا و درستکار هستی.»

این دو جوان، یوسف را فردی صادق، پاکدامن و مورد اعتماد یافتند و به همین دلیل، تعبیر خواب خود را از او خواستند. آنان امید داشتند که یوسف با علم و دانشی که دارد، سرنوشت خوابشان را روشن کند.

فواید و پیامهای آیه:

1. علم و دانش، وسیلهای برای خدمت به دیگران است: یوسف علیهالسلام حتی در زندان نیز با علم خود به یاری دیگران شتافت و این نشان میدهد که مؤمن در هر شرایطی باید منشأ خیر و برکت برای اطرافیان باشد.
2. نیکوکاری، جلب اعتماد دیگران میکند: اینکه دو جوان، یوسف را «از نیکوکاران» خواندند، نشان میدهد که حسن شهرت و اخلاق نیک، انسان را در دل مردم محبوب و مورد اعتماد میسازد.
3. خواب و تعبیر آن، نشانهای از قدرت خداوند است: این داستان به ما میآموزد که خداوند متعال با الهام به بندگان صالح خود، آنها را از اسرار آینده آگاه میکند و این خود دلیلی بر عظمت و حکمت الهی است.
4. صبر و آرامش در سختیها: یوسف در زندان نه تنها ناامید نشد، بلکه با رویی گشاده و قلبی آرام به مشکلات دیگران رسیدگی کرد. این درس بزرگی است که مؤمن در سختیها نیز باید امیدوار و فعال باشد.
5. طلب علم از اهل آن: این دو جوان از کسی که علم داشت، سؤال کردند و این نشان میدهد که انسان باید در هر امری به متخصصان و آگاهان رجوع کند و از دانش آنان بهرهمند شود.